بسم اله الرحمن الرحیم
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد تهران مرکزی
پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A)
گرایش: علوم تربیتی
عنوان
اثر بخشی روش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختردوره ابتدایی
استادراهنما
دکتر علی‌اکبر خسروی بابادی
استاد مشاور
دکتر حمیدرضا رضازاده بهادران
پژوهشگر
زری آقاجانی
تابستان 1393
این اثر را تقدیم می‌کنم
به
دانش آموزان کشور عزیزم: ایران
به
والدین همیشه نستوه و فداکارم
به
همسر والا و همیشه همراهم
و
فرزندان مهربان و صبورم
تقدیر و تشکر
خدای را سپاس که به این بنده کمترین توان آموختن عنایت کرد. از او سپاسگزارم که در عرصه علم‌آموزی اساتیدی نصیب این حقیر کرد تا در محضرشان علاوه بر علم‌آموزی‌، درس انسانیت و انسان‌دوستی بگیرم. این جملات بهانه‌ای ‌است برای تشکر و قدردانی از اساتید محترم و ارجمند، جناب آقای دکتر علی‌اکبر خسروی که با دلسوزی و تحمل‌، سطر به سطر این پژوهش را بررسی کردند تا از کاستی‌ها تا حد ممکن اجتناب گردد و همچنین از استاد محترم جناب آقای دکتر رضازاده به دلیل مشاوره‌های عالمانه‌شان و اوقاتی که در اختیار این شاگرد کمترین گذاشتند. از خداوند برای این اساتید ارجمند سلامتی و توفیق روزافزون مسئلت می‌نمایم.
تعهد‌نامه اصالت پایان‌نامه ارشد
اینجانب زری آقاجانی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ناپیوسته به شماره دانشجویی 910841180 در رشته برنامه‌ریزی درسی، اعلام می‌نمایم که کلیه مطالب مندرج در این پایان‌نامه با عنوان «اثربخشی روش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر دوره ابتدایی» حاصل کار پژوهشی اینجانب بوده و چنانچه دستاوردهای پژوهش‌های دیگران را مورداستفاده قرار داده باشم، طبق ضوابط و مقررات جاری آن را ارجاع داده و در فهرست منابع و مؤاخذ ذکر نمایم، علاوه بر آن تأکید می‌نمایم که این پایان‌نامه قبلاً برای احراز مدرک هم‌سطح، پایین‌تر یا بالاتر ارائه نشده و چنانچه در هر زمان خلاف آن ثابت شود، در صورت ابطال مدرک تحصیلی خود توسط دانشگاه اعتراضی نداشته باشم.
نام و نام خانوادگی
امضا
بسمه‌تعالی
در تاریخ
دانشجوی کارشناسی ارشد خانم زری آقاجانی از پایان‌نامه خود دفاع نموده و با نمره به حروف و با درجه مورد تصویب قرار گرفت.
امضا استاد راهنما
دانشکده:روانشناسی و علوم تربیتی
**************************************************************
(این چکیده به‌منظور چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه تهیه‌شده است)
کد شناسایی پایان‌نامه:10120603922028نام واحد دانشگاهی: تهران مرکزی کد واحد:101عنوان پایان‌نامه: بررسی اثربخشی روش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر دوره ابتداییتاریخ شروع پایان‌نامه: 14/8/92
تاریخ اتمام پایان‌نامه: 30/6/93 نام و نام خانوادگی دانشجو: زری آقاجانی
910841180شماره دانشجویی:
رشته تحصیلی: علوم تربیتی-برنامه ریزی درسیاستاد/استادان راهنما: دکتر علی‌اکبر خسروی با‌بادی استاد/استادان مشاور: دکتر حمیدرضا رضازاده بهادرانآدرس و شماره تلفن: الهیه-چهارراه دکتر حسابی-خیابان شهیدکرمعلی حسن رضایی-پلاک28-طبقه سوم 22219605-021چکیده پایان‌نامه(شامل خلاصه، اهداف، روش‌های اجرا و نتایج به‌دست‌آمده)
این پژوهش با هدف اثر بخشی روش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر دوره ابتدایی انجام شد. برای این منظور 58 نفر به صورت تصادفی انتخاب شدند که 29 نفر در گروه آزمایش و به شیوه ترکیبی (تلفیقی از روش های آموزشی سنتی و الکترونیکی) و 29 نفر دیگر در گروه کنترل با همان شیوه رایج تحت آموزش قرار گرفتند. انگیزش پیشرفت ازطریق پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس از طریق پیش‌آزمون و پس‌آزمون اندازه گیری شد. برای بررسی پیشرفت تحصیلی نیز از نتایج کارنامه ارزشیابی توصیفی ترم 1 و 2 دانش‌آموزان استفاده شد. داده‌ها‌ی بدست آمده با استفاده از روش تحلیل کوواریانس و آزمون خی‌دو مورد تجزیه و تحلیل قرار‌گرفت. نتایج نشان داد که تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تأثیر مثبت داشته است، به طوری این که دانش آموزان در کارنامه ارزشیابی توصیفی ترم 2 از امتیاز بالاتری برخوردار بودند.
واژگان کلیدی:یادگیری ترکیبی،انگیزش پیشرفت،پیشرفت تحصیلی،دوره ابتدایی

فهرست مطالب
عنوانصفحه
فصل اول کلیات پژوهش1
1-1 مقدمه2
1-2بیان مسئله4
1-3 اهمیت و ضرورت پژوهش6
1-4اهداف پژوهش7
1-5تعاریف متغیر ها و مفاهیم8
فصل دوم ادبیات و پیشینه تحقیق13
مقدمه14
2-1مبانی نظری14
2-2پیشینه تحقیق58
فصل سوم روش اجرای پژوهش62
مقدمه63
3-1روش تحقيق63
3-2روش اجرای پژوهش64
3-3ابزار اندازه گيري65
3-4روش تجزيه و تحليل داده ها68
فصل چهارم تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق69
مقدمه70
4-1توصیف آماری متغیرها وشاخص ها درگروه‌ها70
انگیزش پیشرفت70
4-2تحلیل آماری فرضیه‌های پژوهش73
همگنی واریانس‌ها75
فصل پنجم بحث و نتیجه گیری79
مقدمه80
5-2پیشنهاد های پژوهش89
منابع91
ضمائم95
فهرست جداول و نمودار
عنوانصفحه
جدول 2-1 تفاوت یادگیری سنتی، الکترونیکی و ترکیبی(ایزدی،1393 به نقل از صادق پور،1388)52
جدول2-2 ارتباط بین نظریه های یادگیری و تکنولوژی آموزشی(هانگ، 2001)56
جدول 4-1. اطلاعات توصیفی انگیزش پیشرفت به تفکیک مرحله سنجش در گروه ها71
جدول 4-2. اطلاعات توصیفی پیشرفت تحصیلی به تفکیک مرحله سنجش در گروه ها72
جدول4- 3 آزمون کولموگروف اسمیرنوف تک نمونه ای(آزمون نرمال بودن داده ها)74
همگنی شیب های رگرسیون74
جدول4- 4 آزمون تحلیل واریانس برای بررسی یکسانی ضرایب رگرسیون در متغیر انگیزش پیشرفت74
جدول4- 5. آزمون F لوین برای بررسی همگنی واریانس ها در گروه کنترل و آزمایش75
جدول4- 6 آزمون تحلیل کوواریانس برای فرضیه اول پژوهش76
جدول 4-7 مقادیر مشاهده شده و مورد انتظار77
جدول4- 8. آزمون مجذور خی77
نمودار4-1.مقایسه میانگین های اصلاح شده انگیزش پیشرفت دو گروه در پیش آزمون و پس آزمون77
فهرست اشکال
عنوانصفحه
شکل1. پیوستار یادگیری ترکیبی(استیسی و همکاران،2009)26
شکل 2: انواع تعامل در یادگیری، کلاین،2006(برخط، ترکیبی، سنتی)29
شکل 3 مدل هشت بعدی یادگیری ترکیبی بادرول خان،200731
شکل 4. تاکسونومی یادگیری ترکیبی36
شکل5. مدل چرخش-ایستگاهی، مدرسه امپاور38
شکل6. مدل چرخشی راکت شیپ39
شکل7.مدل آموزش وارونه، مدارس دولتی ناحیه استیل واتر40
شکل8 . مدل چرخش فردی، دبیرستان و مدرسه راهنمایی کارپ دیم41
شکل9. مدل منعطف، مدرسه سان فرانسیسکو43
شکل10.مدل خود-ترکیب مدرسه کراکرتون44
شکل11. مدل مجازی غنی شده، مدرسه آلبوکوئرک45
فصل اول کلیات پژوهش
1-1 مقدمه
جهان به سرعت در حال تغییر و گذر از دروازه های ناشناخته در بسیاری از زمینه های علمی و آموزشی است. در گذشته این سرعت با میانگینی در حدود 10 سال یک بار محاسبه می شد، اما اکنو ن با پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات، جهان عظیم علم در دهکده کوچک ارتباطات در فرصت زمانی کوتاه در دسترس است.با خروج از عصر اطلاعات و رورد به عصر مجازی، بشر از فضای دو بعدی اینترنت به فضای سه بعدی و جامعه مجازی نقل اطلاعات کرده و بدین ترتیب آموزش در جهان به صورت شبکه درآمده است، شبکه قدرتمندی که دارای تار و پود فن آوری ارتباطات و اطلاعات است.در چنین شرایطی آموزش و پرورش اصلی ترین و پذیرا ترین میزبان این موج جدید است و از آنجایی که حساس ترین سیستم نسبت به تغییرات است، اگر اندکی درنگ کند تا سالیان سال جامعه و مردم را قربانی فقر دانش و عقب ماندگی کرده است. با پیشرفت تکنولوژی و ظهور عرصه های آموزشی نوین ، دیگر روش های تدریس سنتی1 و غیر فعال همراه با محیط های آموزشی مکتب خانه ای پاسخ گوی انتظارات یادگیرندگان در عصر حاضر نیست. اکنون معلمان و پژوهشگران هم دریافتند که روش های سنتی باعث کاهش مداوم فهم ودرک دانش آموزان و مشغول شدن فراوان آنان به دانش انفعالی در همه سطوح تحصیلی و حتی در دانشگاه ها شده است(پرکینز 1980 به نقل از مانی تهرانی 1380)بنابراین اصحاب تعلیم و تربیت به چاره اندیشی اقتاده و از ابزار فناوری الکترونیکی برای آموزش و یادگیری مدد جستند. آنچه که آموزش الکترونیکی را از آموزش مجازی متمایز می سازد، فرصت هایی است که این روش آموزشی برای هکس ، در هر جا و در هر مکان مهیا می کند و آموزش دهنگان می توانند برای افزایش اثر بخشی تدریس از ابزار های دیداری ، شنیداری و نوشتاری به طور همزمان استفاده نمایند(فرل، 2001 و فازی، 2003، به نقل از شاهزاده احمدی، 1390). اگر چه این نوآوری تا حد زیادی مشکلات روش سنتی را برطرف ساخت‌، اما به تدریج ضعف‌ها و کاستی‌های خودش نیز آشکار شد، یکی از مهم ترین ایراداتی که بر آموزش الکترونیکی2 وارد است عدم تعامل انسانی و انزوا گزینی ناخواسته در یادگیرندگان است. بنابراین چاره اندیشی از سر گرفته شد و این بار برای رفع نواقص و در عین حال بهره‌مندی از مزایای آموزشی و پرورشی هردو روش یادگیری-سنتی و الکترونیکی- رویکرد جدیدی به بازار آموزش با عنوان یادگیری ترکیبی3 ارائه شد. این رویکرد جدید، ترکیبی از روش‌های سنتی و الکترونیکی است و بهتر است در کل بگوییم ترکیبی از اصالت و تکنولوژی که تا به امروز توانسته است بیشتر عرصه‌های آموزشی از کودکستان تا دانشگاه را در سراسر دنیا پوشش دهد.در یادگیری ترکیبی شاگرد و معلم مجال چالش و بحث و تبادل نظر یافته و با هم روند آموزش را پیش می برند. در این راستا، دانش آموز که عنصر اصلی آموزش است علاوه بر لذت یادگیری، از دم مسیحای نفس استاد به همراه ابزار فناوری بیشترین استفاده را می برد. در این نگرش جدید، یادگیری، محور و اساس تمام برنامه‌ها و سیاست‌های آموزشی قرار می‌گیرد و البته لازمۀ تحقق آن توجه به دانش فناوری اطلاعات و ارتباطات، بهره‌وری از تمام امکانات و فنّاوری در حد امکان است(رئیس دانا، 1381).
بسیار واضح و مبرهن است که ظهور و پیدایش رویکردهای یادگیری مدیون تفکرات فلسفی است. هر مکتب فلسفی با ورود خود تفکر جدیدی آورد تا بتواند با نوآوری خاص خود، دامنه یادگیری را وسعت بخشد.آنچه تحول در نظام آموزشی و فرایند‌های یادگیری را سرعت می بخشد، همسویی و همگرایی رشد و گسترش فناوری های اطلاعاتی با نظریه های یادگیری به ویژه نظریه های جدید است(کوپر4، 2003 به نقل از احمدی،1390) مکاتب متعدد هر یک جایگاهی در تاریخ آموزش برای خود باز کردند و روشی را ارائه کردند. رفتارگراها، شناخت‌گرا ها ،… و اکنون در وادی آموزش در محیط یادگیری ترکیبی این سازنده گراها5 هستند که زیر سلخت فکری یادگیری ترکیبی را پایه ریزی می‌کنند. ساختارگرایان بر این باورند که واقعیت، حاصل تجربیات فرد است. برخلاف نظریه شناخت‌گرایان، ساختار‌گرایان ذهن را سازنده نماد‌ها می‌دانند. از دید آنان‌، نمود‌های خارجی اگر از ناحیۀ ذهن ادراک گردند، بی‌معنی می‌شوند(آقازاده، محرم 1390).
یادگیری ترکیبی فرصت های بسیاری رابرای بازشناسی استعدادها و بهبود گستره رشد شخصی فراهم می آورد و آن نوع از شیوه یادگیری را ارائه می‌دهد که باعث یالا رفتن افراد و سازمان ها شده و آنان را به کلاس‌های درس جهانی متصل می‌کند(ثورن6،2003).
1-2بیان مسئله
یاد‌دهی و یادگیری از دیرباز همیشه موردتوجه خاص بشر بوده است. اما امروزه در قرن بیست‌ویک یادگیری یک عامل راهبردی برای موفقیت افراد و جوامع بشری محسوب می‌شود. در این قرن‌،که عصر تغییر از جامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی است دیگر توسعه چرخ‌های اقتصادی ملاک و هدف اصلی نیست بلکه توسعه و گسترش منابع انسانی7 است که ارج و منزلت خود را به‌عنوان یک کالای باارزش و استراتژیک در جوامع به ثبت رسانده است. با توجه به شعار جهانی یونسکو وازآنجایی‌که محور‌های اساسی یادگیری عبارت است از یادگیری برای دانستن‌، انجام دادن‌، بودن و باهم زیستن‌(دلورس8 و همکاران،1996،ص37)، آماده‌سازی یادگیرنده برای تسلط بر مهارت‌های شناختی و رسیدن به یادگیری مادام‌العمر یک ضرورت به‌حساب می‌آید. علاوه براثر گذاری انواع یادگیری و کاربرد آن‌ها ‌در آموزش، به دلیل عدم‌کفایت آموزش‌های سنتی و الکترونیکی در پاسخ‌گویی به نیاز‌های یادگیرندگان‌، متخصصان تعلیم و تربیت محیط یادگیری جدیدی را ارائه کردند که بتواند با بهره‌گیری از نقاط قوت رویکرد‌های پیشین محیط مناسبی را برای یادگیری ایجاد کند. یادگیری ترکیبی از سال 2000میلادی مطرح گردید اما بطور رسمی در سال 2003 توسط مارش و دیگران به عوان موج دوم آموزش های مجازی مطرح شد(نل مان 2008). و تاکنون باز خورد‌های مثبتی ازعملکرد آن در مقالات و پژوهش های خارج از کشور در سطوح مختلف تحصیلی ارائه شده‌است، از جمله: پروتکتر (2003)، بونک و گراهام(2004)، زیمن و گرن(2007)، چو(2009)، تاپورا(2011)، مؤسسه اینوسایت(2011) و مؤسسه کلایتون (20014) اما اکثر این پژوهش‌ها در کشور ایران در سطح آموزش عالی یا دبیرستان بوده است، از جمله سعید‌پور(1389)، بازرگان و مهر‌محمدی(1389)، کرمی(1390)، سیدی(1391).
یاد‌گیری ترکیبی شکل توسعه‌یافته یادگیری الکترونیکی است‌ – یادگیری الکترونیکی تنها بخشی از یادگیری ترکیبی است- و به‌عنوان یک رویکرد آموزشی در مهارت‌آموزی و تعلیم و تربیت محبوبیت زیادی کسب کرده است‌. در این روش یادگیری چند محیط یادگیری مختلف مانند یادگیری چهره به چهره‌، الکترونیکی‌، مجازی، از راه دور، سیار و…با یکدیگر ترکیب‌شده و محیط یادگیری جدیدی را باوجود می‌آورند به طوریکه یادگیرندگان قادر به استفاده از مزایای هردو شیوۀآموزشی(سنتی و الکترونیکی)خواهند بود. عمرانی و همتی در کتاب «یادگیری ترکیبی، 1388» آن را این گونه تعریف کرده اند: کانون توجه یادگیری ترکیبی بر ارتقاء بهینه اهداف یادگیری به‌وسیله فناوری یادگیری(مناسب) برای سبک یادگیری شخصی‌(درست) با ارائه(شایسته مهارت‌ها) به شخص‌(ذیحق) در زمان‌(واقعی) است. نظریه‌های بنیادین این نوع یاد‌گیری نظریه شناختی و نظریه ساختار‌گرایی هستند.
در جریان آموزش و یادگیری از طریق فناوری نقش و نگرش معلمان بسیار اهمیت دارد و در پژوهش های انجام شده از جمله (ذاکری،1390)، (آتشک،1389)، (عابدی،1384) به اثبات رسیده است. نگرش معلمان نسبت به استفاده از روش های الکترونیکی و مهارت آنان در ترکیب محیط های یادگیری منجر به جستجوی شرایط و روش‌های یاددهی و یادگیری می شود که در کودکان ایجاد انگیزه کرده و راه پیشرفت را هموار سازد. با توجه به موارد فوق، پژوهش گر به دنبال پاسخ این سؤال است که آیا روش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزشِ پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزا‌ن دختر دوره ابتدایی تأثیری دارد؟
1-3 اهمیت و ضرورت پژوهش
از بدو آفرینش انسان زمینه‌های یادگیری او از طریق وحی بوجود آمد که این خود اهمیت یادگیری و تفکر را برای نوع بشر تأیید می‌کند‌. بنابراین از آدم تا خاتم همواره انسان در پی آموختن و کشف مجهولات با شیوه‌های گوناگون بوده‌است‌. اکنون در قرن بیست‌و‌یکم که علم با سرعت به جلو می‌رود لختی درنگ عواقب جبرا ن ناپذیر و پر هزینه‌ای را بدنبال خواهد‌ داشت .امروزه نظام‌های آموزش‌و‌پرورش در جوامع از اصلی‌ترین پرچم‌داران تعلیم و تربیت و فرهنگ‌سازی در هر جامعه‌ای به‌شمار می‌آیند. بدین‌ترتیب نقش معلمان به‌عنوان طلایه‌داران تربیت نسل‌ها در رشد و ایجاد تحولات در جوامع قابل انکار نیست. یکی از ضرورت های تحقیق نگرش معلمان به آموزش و استفاده از شیوه‌های نوین آموزشی است، چنانچه معلما‌ن نگاهی سنتی به آموزش داشته ‌باشند از دنیای در حال تجدید و نو شدن به‌سرعت فاصله خواهند‌گرفت و بدین‌ترتیب نه تنها نیاز‌های‌ یادگیرندگان ‌آن‌طور‌ که باید پاسخ داده نمی‌شود بلکه باعث سرخوردگی آنان از‌آموختن‌، تحقیق و نو‌آوری خواهند شد. اکنون وقت آن رسیده که علاوه بر شیوه‌های جدیدآموزشی از ابزار و وسایل پیشرفته در آموزش بهره‌مند شویم . یکی از ضروری ترین کاربرد های این تحقیق اجتناب از پرورش انسان‌های بی‌محتوا و قالبی است نمی توانند ‌نیاز‌های خود و جامعه را در عصر فناوری پاسخ‌گو باشند. عوامل گوناگونی مانند‌: عدم کفایت و کارایی روش‌های سنتی تدریس، عدم حضور مکفی و متناسب فناوری اطلاعات و ارتباطات در مقاطع گوناگون آموزشی‌، ضرورت آشنایی و استفاده دانش‌آموزا‌ن با ابزار‌های جدید یادگیری‌، استفاده از روش های ‌آموزشی نوین و فعال که در دانش‌آموزان ایجاد انگیزه بکند‌، بهره‌مندی از روش‌های یادگیری دانش‌آموز محور همراه با یاد‌گیری مشارکتی که باعث تحول در یادگیری و پیشرفت دانش‌آموزان بشود و همچنین تغییر نقش معلم از محوریت تام به هدایت‌گر و تسهیل‌کننده آموزش از عوامل دیگری هستند که ضرورت این تحقیق را فراهم می سازند. آ‌نچه مبنای بررسی در این ‌پایان نامه است بررسی اثر‌بخشی روش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دوره ابتدایی است.
نتایج بدست آمده از این تحقیق برای دانش آموزان به عنوان یادگیرندگان، معلمان، متخصصان برنامه درسی، طراحان آموزشی و صاحب نظران نظام آموزش کشور مفید فایده خواهد بود، زیرا با معرفی مدل های کاربردی یادگیری ترکیبی در مقطع دبستان که در حال حاضر در کشورهای پیشرفته از آمادگی تا دبیرستان9 اجرا می شود، نسل آتی با عصر خود به صورت همسو و همتراز رشد یافته و با پرورش انسان هایی با مهارت و تعلیم یافته، جامعه از وابستگی های علمی و تکنولوژیکی رهایی یافته و در تمام شئونات زندگی انسان هایی رشد می کنند با اندیشه هایی سازنده که می توان مسئولیت فرداهای نظام آموزشی و پرورشی کشور و جامعه اسلامی را به آنان سپرد.
1-4اهداف پژوهش
این پژوهش یک هدف کلی و چند هدف فرعی را دنبال می‌کند.
اهداف کلی :
بررسی اثر بخشی روش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختردوره ابتدایی
اهداف فرعی :
بررسی تأثیرروش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان دختردوره ابتدایی
بررسی تاثیر روش تدریس مبتنی بریادگیری ترکیبی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختردوره ابتدایی
سؤال‌های پژوهش
سؤال اصلی
1-آیا روش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی بر انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختردوره ابتدایی اثر‌گذار است؟
سؤالات فرعی
1-آیا روش تدریس مبتنی بریادگیری ترکیبی برانگیزش پیشرفت دانش‌آموزان دختردوره ابتدایی تأثیر دارد؟
2-آیاروش تدریس مبتنی بر یادگیری ترکیبی برپیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختردوره ابتدایی تأثیردارد؟
1-5تعاریف متغیر ها و مفاهیم
یادگیری ترکیبی10: یادگیری ترکیبی به عنوان یک روش یادگیری شامل ترکیب یادگیری چهره به چهره، یادگیری الکترونیک زنده و یادگیری به شیوه خاص است، که توسط مارش و دیگران در سال 2003 به عنوان یک رویکرد آموزشی مطرح شد.(سعید پور، 1389).
در این پژوهش نیز منظور از یادگیری ترکیبی ، بکار گیری روش هایی است که توسط معلم بر روی گروه آزمایش به صورت ترکیب محیط های گوناگون یادگیری مانند استفاده از روش قلم و کاغذ، تخنه هوشمند11 ،بحث گروهی، مشارکت کلاسی، اینترنت، فیلم ، عکس، پوستر و استفاده آزمایشگاه، پاورپوینت، کنفرانس صورت گرفت.
یادگیری حضوری (F2F)12: منظور همان یادگیری سنتی(رایج) است ، نوعی از یادگیری است که کلیه فعالیت ها از طرف معلم برای سهولت یادگیری یادگیرندگان طرح ریزی و اجرا می شود. این روش آموزشی معلم-محور هم اطلاق می شود و این بدان معنا نیست که محیطی آمرانه، سرد و غیر فعال برای یادگیرندگان وجود دارد، بلکه محیطی وظیفه مدار ساختارمند، منظم و با انتظارات بالا تحت نظارت معلم است. در این روش بین معلم و دانش آموز تعامل کامل برقرار است. (شعبانی، 1390). در روش آموزش سنتی، محیظی که معلم جهت یادگیری ایجاد می کند، محیطی یا فردی است. در محیط رقابتی فراگیران بیش از آن که یارو حامی هم باشند مانع و سد راه یکدیگر هستند. بدیهی است که کلاس رقابتی برای فراگیرانی که معمولاً یا غالب اوقات «بازنده اند» بسیار سخت است. آنچه شاید کمتر به نظر برسد این است که در رقابت ، برنده ها نیز آسیب می بینند. فراگیرانی که برجسته و رتبه اول هستند اغلب نگرانند که آیا مب توانند همچنان میان دیگران بدرخشند، آنان از شکست و از دست دادن محبوبیت و تأییدی که فکر می کنند حاصل ان «برد» است، می‌ترسند(قریب، عارفیان، خلخالی، 1383 به نقل از رقیه فتحی1389) برخی خصوصیات یادگیری سنتی عبارت‌اند از:
-معلم متکلم وحده است و صحبت دانش آموزان را هم کنترل می‌کند.
-آموزش به کل دانش‌آموزان ارائه می‌شود.
-زمان‌بندی کلاس تحت اختیار معلم است.
– چیدمان صندلی‌ها به صورت ردیفی و رو به تخته است.
-حضور همزمان معلم و دانش‌آموزان در کلاس الزامی است.
-ارزشیابی دانش آموزان به صورت انفرادی صورت می گیرد و محیط غالباً رقابتی است.
در محیط های انفرادی یادگیرندگان به تنهایی کار می کند و از یکدیگر توقع کمک ندارند، معلم مرجع اصلی است، این شیوه برای یادگیری یک نقص به حساب می آید ، زیرا یادگیری به طور کل یک فعالیت اجتماعی است(حقانی، جعفری،1381).
در این پژوهش منظور از یادگیری حضوری همان شیوه تدریس سنتی و معمول است که در اکثر مدارس بدون استفاده از امکانات یادگیری الکترونیکی، مشارکت دانش آموزان به صورت معلم محور می گیرد.
یادگیری الکترونیکی13: روش آموزشی است که در سال‌های اخیر با توجه به توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات به صورت رسمی و غیر رسمی در آموزش مطرح گردیده با این باور که گزینه مناسبی برای حذف روش‌های سنتی در آموزش خواهد بود.به بیانی ساده تر می توان یادگیری الکترونیکی را استفاده نظام مند از فناوری اطلاعات و ارتباطات در تدریس و یادگیری دانست.(نایدو14، 2003به نقل ازرضوی، 1390).یاد‌گیری الکترونیکی مفهومی است که بیان‌گر به کار گیری فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی مانند اینترنت و نظام های چند رسانه ای به مثابه ابزار هایی برای بهبود کیفیت یادگیری از طریق عرضه تسهیلاتی برای دسترس آسان به منابع و خدمات آموزشی و فراهم کردن سازو کارهایی چون تعامل و همکاری از راه دور است. در این صورت با بهره گیری از فناوری ها و رسانه های دیجیتالی برای عرضه، حمایت و بهینه سازی تدریس ، یادگیری ، سنجش و اررزیابی محیط یادگیری الکترونیکی پدید می اید که متمایز از محیط های یادگیری سنتی است.(فیاض،1383). به رغم این که یادگیری الکترونیکی دارای نقاط مثبت فراوانی است، اما دارای نقطه ضعف غیر قابل اغماضی است که آن هم کاهش روابط اجتماعی در یادگیرندگان، بروز گوشه‌گیری و جدایی یادگیرنده ا‌ز معلم بخصوص در آموزش به کودکان، عدم تقویت قدرت تکلم است.
در این پژوهش منظور از یادگیری الکترونیکی استفاده از تمامی ابزار و امکانات آموزش بر‌خط و الکترونیکی است.
انگیزش پیشرفت: منظور از انگیزش پیشرفت «میل یا اشتیاق برای کسب موفقیت و شرکت در فعالت هایی است که موفقیت در آن ها به کوشش و توانایی شخصی وابسته است(اسلاوین، 2006، ص 326، به نقل از سیف، 1390). دانش آموزان دارای انگیزش پیشرفت سطح بالا همواره می خواهند موفق شوند و آن را انتظار می کشند و وقتی که شکست می‌خورند کوشش های خود را دو برابر می‌کنند و به فعالیت ادامه می دهند تا موفق بشوند(اسلاوین15، 2006ص 326). واضعان اصلی نظریه انگیزش پیشرفت مککللند16، اتکینسون17، کلارک18، ولوول19 (1953)هستند. در عصر حاضر آزمون های زیادی در حوزه روانشناختی و روانپزشکی برای سنجش ویژگی های شخصیتی فرد ساخته شده است که آزمون انگیزش پیشرفت یکی از آن هاست. انگیزش پر اهمیت ترین پیش نیاز های آموزش و یادگیری است. یادگیری مستلزم صرف وقت، کار، تلاش ، پشتکار و سرمایه گذاری توانیی های جسمانی و روانی یادیرنده است. انگیزش یکی از متغیر های اصلی است که بر فرآیند آموزش ، بازده یادگیری و عملکرد دانش آموزان تأثیر می گذارد. روانشناسان پژوهشی به این نتیجه رسیده اند که مجموعه ای از عوامل و متغیر ها یا سازه های درونی و بیرونی در انگیختن فرد به یادگیری و مشارکت فعال او در فرآیند آموزش دخیل هستند. از غریزه، سائق، نیاز و شوق گرفته تا علاقه ، کنجکاوی، توانمندی، انتظار، تلاش برای پیشرفت و فشار والدین، فشارهای همسالان، همه می تواند در تعاملی پیچیده بر نظام انگیزش دانش آموزان تأثیر گذاشته و رفتار آموزشی و یادگیری و پیشرفت او را شکل دهند (والبرگ20، 1987 به نقل از اکبری، 1386) .در این پژوهش از پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس استفاده شد، در آغاز دهه 70 هرمنس تلاش نمود تا با جمع آوری منابع ضمن مشخص کردن مؤلفه های انگیزه پیشرفت، آزمون معتبری برای اندازه گیری آ مشخص کند. هرمنس معتقد است که می توان بر اساس پژوهش های انجام شده در زمینه انگیزه پیشرفت و پاسخ آزمودنی ها به مواد آزمون ها ، مؤلفه های سازنده انگیزه پیشرفت را مشخص کرد ، بنابر دیدگاه وی، انگیزه پیشرفت از چند مؤلفه سطح ارزو، رفتار مخاطره آمیز، ارتقا طلبی، مسئولیت پذیری، پشتکار،آیتده نگری ، رفتار شناختی، انتخاب دوست و رفتار موفق تشکیل شده است(هرمنس ، 1970، به نقل از نوحی، سیما، 1391).
در این پژوهش نیز ، انگیزه پیشرفت بوسیله پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس از طریق پیش آزمون و پس آزمون بررسی شد.
پیشرفت تحصیلی: پیشرفت تحصیلی به عملکرد کمی و کیفی یادگیرنده در دوره های آموزشی می پردازد. چنانچه آموخته های فرد متناسب با توان و استعداد بالقوه اش باشد، می گوییم پیشرفت تحصیلی اتفاق افتاده است(سیف،1390).عوامل گونا گونی از جمله: مدرسه، معلم، والدین، دوستان و غیره بر پیشرفت تحصیلی اثر گذار هستند. یکی از گسترده ترین تحقیقات پیرامون ارتباط بین پیشرفت تحصیلی و انگیزه پیشرفت به مطالعات مککلند بر می گردد، به نظر وی بین انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت وجود دارد(خدیوی، 1390).
در این پژوهش برای بررسی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان از کارنامه های ترم 1 و 2 در سال تحصیلی 93-92 استفاده شد.
دوره ابتدایی: یکی از دوره های هر نظام آموزشی در جهان ، دوره ابتدایی است.این دوره به نام های تعلیمات ابتدایی، تعلیمات اجباری، آموزش همگانی و آموزش عمومی هم خوانده می شود.این سطح از آموزش با توجه به رشد و تربیت و تکوین شخصیت کودکان دوره مهمی است این دوره را دوره تأدیب ، خلاقیت و بروز استعدادهای عمومی و کودکی سوم گفته اند. اکنون طول این دوره در ایران از پنج سال به شش سال افزایش یافته است.این دوره دارای اهداف علمی و آموزشی، فرهنگی و هنری، اقتصادی ، سیاسی،اعتقادی ، اخلاقی، زیستی و اجتماعی است(صافی،1385). کودکان در این دوره از کارهای تازه لذت می برند و درباره انجام کارها و تصمیم گیری منطقی تر فکر می کنند، حقیقت جو و اهل عمل هستند و از زبان خود جهت انتقاد از دیگران استفاده می کنند. از لحاظ شناختی کودک قادر به نگهداری ذهنی شمارش اعداد است و در سال های انتهایی دوره قادر به درک مفهوم زمان و مکان می گردد.(شبکه رشد،1385).
در این پژوهش منظور از دوره ابتدایی ، دوره شش سال اول تعلیمات اجباری یا دبستان در ایران است که شامل کودکان 6 تا 12 سال می شود.
فصل دوم ادبیات و پیشینه تحقیق
مقدمه
امروزه نیاز به روش‌های نوین تدریس، با توجه به پیشرفت روزافزون علم ‌و فناوری اجتناب ناپذیر است. بنابراین روش‌های تدریس باید به‌گونه‌ای باشد که دانش آموزان را از حفظ طوطی وار به سوی یادگیری سوق دهد.استفاده از روش های فعال تدریس از مسائلی است که کمک شایانی به دانش آموزان و معلمان می کند. این روش ها برای دانش آموزان ایجاد فعالیت ذهنی کرده و آنان را بر می انگیزانند. دراین روش ها علاوه بر ایجاد انگیزه برای دانش آموزان زمینه لازم برای انتقال پیام های تربیتی فراهم می آید(کریمی، 1383). اکنون در قرن بیست‌و‌یک، بکار گیری تکنولوژی آموزشی در سطح مدارس‌، باعث شده تا علاقه و انگیزه دانش آموزان به یادگیری بیشتر شده ودر یادگیری شرکت فعال داشته باشند(ریچی21 ، 2008). از این رو محققان به دنبال یافتن راه حلی برای پر کردن خلاء یادگیری ، رفع مشکلات و کمبود های ناشی از نقص در فرآیند تدریس و یادگیری بودند، آن ها بدنبال راهکار هایی بودند تا بتواند تمرینات روزمره و خسته کننده را برای دانش‌آموزان به تجربیات یادگیری تعاملی و لذت بخش مبدل سازد(تورنتن22 ، 1997 به نقل ازصفاریان،1389). بنابراین با توجه فناوری دیجیتال و قابلیت های آن در آموزش و همچنین مزایای غیر قابل اغماض یادگیری سنتی محققان دریافتند که با ترکیب محیط های آموزشی و کاربرد آن در آموزش بهتر می توان لذت بادگیری را چشید. بدین ترتیب، سبک‌ جدیدی از یادگیری پا به عرصه وجود نهاد که از آن به‌عنوان «یادگیری ترکیبی23» نام می‌برند‌. «یادگیری ترکیبی» به‌عنوان یک سازو‌کار جدید بر استفاده متنوع و گسترده از انواع روش‌های یادگیری الکترونیکی و روش ستنی‌، تأکید دارد.
2-1مبانی نظری
آموزش و پرورش
تعریف آموزش و پرورش: در فرهنگ کشور ما از زمان‌های قدیم دو مفهوم «تعلیم » و «تربیت» را بکار می‌بردند که بعدها آن دو کلمه را به «آموزش » و «پرورش» ترجمه کردند و همیشه چنین تصور شده و می‌شود که یک مربی یا یک مؤسسه آموزشی (اعم از رسمی یا غیر رسمی) دو کار درباره کودکان و نوجوانان انجام می‌دهند‌: یکی «آموزش » یعنی آموختن یک سری مواد و موضوعات خاص به ایشان و دیگری «پرورش» یعنی انسان بار آوردن آن ها. در امر آموزش‌، فقط به معلومات ویا مواد درسی توجه شده است در صورتی که در امر پرورش‌، تهذیب اخلاق و تزکیه نفس فرد‌، مورد عنایت است.آموزش با تن آدمی سرو کار دارد در حالیکه پرورش با روح و عقل وی. آموزش بدون پرورش زیانبخش خواهد بود زیرا مثل این است که شمشیر به دست فرد بدهند ولی موارد و روش استفاده از آن را به او نیاموزند . این طرز پندار نتیجه این تصور درباره انسان بود که او از دو جنبه تن و روان یا جسم و عقل یا بدن و روح ترکیب یاقته است و آموزش با تن او و پرورش با روان او سر و کار دارد، و این دید نسبت به انسان در روانشناسی فیلسوفان یونانی قرون وسطایی و گروهی از روانشناسان و مربیان قرون معاصر مشاهده می‌شود و حتی بعضی از فیلسوفان مسلمان هم از این نگرش متأثر شده و انسان را ترکیبی از تن و روان پنداشته‌اند(شعاری نژاد،1377) مفهوم تربیت همیشه با انسان عجین بوده است‌، زیرا هر کجا افراد بشر زندگی کرده اند‌، همواره مسئله تربیت مطرح شده است به عبارت دیگر زندگی و تربیت برای انسان دو مفهوم لازم و ملزومند ویکی بدون دیگری امکان پذیر نیست. انسان تا وقتی زنده است به تربیت نیاز دارد زیرا منظور از زندگی سازگاری با محیط طبیعی و اجتماعی است و انسان بر خلاف حیوانات‌، قدرت این سازگاری را کمتر از طبیعت می‌گیرد و بیشتر به یادگیری آن از دیگران نیازمند است، عمل آموختن سازگاری را به تربیت نسبت می‌دهند.(شعاری نژاد، همان). در تعریف آموزش و پرورش تعاریف متعدد دیگری وجود دارند: آموزش و پرورش، عمل آشکار یا شکوفا ساختن است، آموزش و پرورش، عمل فراگیری یا اکتساب است، آموزش و پرورش، نوعی معامله یا دادوستد است. صاحب نظرانی همچون پیترز(به نقل از شعاری نژاد،1377) 24تربیت را عملی یا فرآیندی می‌داند که دارای محتوا و روش است که محتوای آن «معرفت» یا «آنچه دارای ارزش است» بیان شده و روش، به محصل امکان می‌دهد آنچه را که باید بیاموزد‌، یا یاد بگیرد. محمود صناعی‌، تربیت رابه معنای وسیع «ایجاد تغییرات مطلوب در افراد می‌داند و می‌گوید« …زیرا تربیت تنها آموختن خواندن و نوشتن به افراد نیست و به اعتقاد وی تربیت جز راهنمایی افراد برای یافتن راه‌های استفاده از استعداد‌های گوناگون آن ها نیست(همان منبع).
ساختارآموزش و پرورش
یکی از نظام‌های مهم و مؤثر در جهان امروز و آینده ، نظام آموزش و پرورش هر کشور است. در ایران در طول قرن های متمادی، مکتب خانه ها و مدرسه های علوم دینی و هم چنین مدارس به سبک جدید عهده دار انتقال فرهنگ بشری و فرایند یادگیری و یاد‌دهی به کودکان و نوجوانان و جوانان بوده اند(صافی،1385). ساختار آموزش و پرورش ایران در گذشته تا کنون دارای تغییرات متفاوتی بوده است و هم اکنون عبارت است از:
1-دوره کودکستان:این دوره معمولا از 3 تا 4 سالگی آغازشده و مدت آن دو سال است
2-دوره دبستان(ابتدایی): این دوره از 6 سالگی آغاز شده وتا 12 سالگی به طول می انجامدو به تازگی مدت آن از 5 سال به 6 سال افزاش یافته است.
3- دوره متوسطه: یکی از مهم ترین دوره های تحصیلی است ، دروه ای که گروه سنی 14 تا 17 سال در آن تحصیل می کنند. این دوره در سال ها اخیر به شش سال افزایش یافته که شامل دوره اول یا مقدماتی و دوره دوم یا پیشرفته است.
4-آموزش عالی: این دوره از سیزدهمین سال تحصیلی آغاز می شود و دانشجویان در دوره های کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تحصیل می‌کنند.
آموزش ابتدایی
یکی از دوره های مهم آموزشی در دنیا دوره ابتدایی است. در گذشته آموزش ، بيشتر از طريق خانواده ها انجام مي شد و جنبه غير رسمي داشت، با گذشت زمان در کشورهاي مختلف ، نظام هاي آموزشي رسمي با ساختار بسيار منظم و برنامه ريزي شده ، شکل گرفت . در ايران با وجود تاريخ و تمدن کهن ، سيستم آموزشي در طول تاريخ دچار تحول گرديده و تحولات بسيار وسيعي در مقاطع مختلف رخ داده است؛ البته دوره ابتدايي با اين اسم ، در نظام آموزشي ايران وجود نداشت . قبل از تشکيل نظام آموزشي نوين ، در ايران بيشتر مکتب خانه و مدارس ديني وجود داشت ، افراد روحاني ، مکتب خانه را اداره مي کردند و دروس قرآن و ادبيات فارسي به کودکان آموخته مي شد . بعد از انقلاب مشروطه در سال ١٢٩٠ هجري شمسي ، قانون معارف براي اولين بار تصويب شد ، در نتيجه آموزش ابتدايي را به عنوان اولين مرحله ساختار نظام آموزشي نوين ايران معرفي نمود و لزوم بسط و گسترش آموزش ابتدايي نوين در تاريخ ايران ، براي اولين بار مطرح شد . این سطح از آموزش در ایران با نام های «تعلیمات اجباری»، «تعلیمات ابتدایی»، «آموزش همگانی» و «مرحله اول آموزش عمومی» خوانده می شود. در سال ١٣٢٢ طبق قانون تعليمات اجباري ، آموزش ابتدايي به عنوان يک دوره آموزش عمومي و تعليمات اجباري ، مطرح و همگاني شد(صافی ،1383) 
طبق ماده دوم قانون تعليمات اجباري ، طول دوره آموزش ابتدايي ، شش سال تعيين شد ، ولي در سال ١٣٤٥ هجري شمسي ، مدت اين دوره به پنج سال تقليل پيدا کرد ، اما مجددا در سال 1391این دوره به شش سال افزایش یافت.
دوره ابتدایی در رشد و تکوین شخصیت کودکان اهمیت بسزایی دارد. آموزش و پرورش در ا یران در مراکزی به نام دبستان انجام می گیرد، دبستان عبارت است از: یک واحد تربیتی که بوسیله یا با اجازه آموزش و پرورش برای تربیت کودکانی که در سنین شش تا دوازده سال هستند ، تأسیس می شود(صافی،1385). دلایل زیادی برای توجه به آموزش و پرورش ابتدایی وجود دارند که برخی از آ نها عبارتند از:
1-حق برخورداری از آموزش و پرورش ابتدایی برای کودکان
2-گسترش آموزش دوره ابتدایی در روستا ها برای ریشه کن کردن بیسوادی
3- بروز به موقع مشکلات خواندن و حساب کردن برای پیشگیری از مشکلات بعدی
4-جبران مشکلات ، ضعف ها و نارسایی های تربیتی کودکان از طریق آموزش و پرورش ابتدایی
5-جلوگیری از افت تحصیلی و کاستی های آموزشی در دوره های بعدی
6- بدلیل مرحله خاص رشد کودک در ان دوره ، توجه به آموزش و پرورش ابتدایی وسرمایه گذاری در آن برای کشور اهمیت زیادی دارد.
اهداف آموزش و پرورش ابتدایی
به لحاظ اهمیت این دوره صاحب نظران تعلیم و تربیت اهداف این دوره به سه حیطه شناختی، عاطفی و روانی –حرکتی تقسیم می کنند(صافی،همان). اهداف این دوره در نظام آموزش و پرورش عبارتنداز:
1-اهداف اعتقادی: آشنایی با اصول دین، دوستی با خدا، آشنایی با زندگی انبیاء، احترام به اولیای دین و بزرگان، خواندن و ترجمه قرآن و احادیث،آشنایی با نماز و احکام روزه .
2-اهداف اخلاقی:راستگویی ، ادب و مهربانی، تعهد و وفای به عهد، احترام به بزرگتر ها، اطاعت از والدین، تمیزی و کمک به دیگران .
3-اهداف علمی-آموزشی:کنکاو نسبت به پدیده ها، مهارت کافی در خواندن و نوشتن و حساب کردن،کسب مهارت های اولیه، علاقه‌مند به مطالعه و کتاب آشنایی با نحوه یادگیری.
4-اهداف فرهنگی-هنری: توجه به زیبایی آ آثار هنری، صبیعت، دارای ذوق و خلاقیت هنری، آشنایی با برخی آثار هنری ، خواندن شعر و قصه.
5-اهداف اجتماعی: درک از وظایف خود در قبال خانواده و دوستان، کمک به اعضای خانواده، رعایت حقوق دگران، همکاری با دیگران، شرکت در فعالیت‌های گروهی .
6-اهداف زیستی:استفاده مناسب از حواس، رعایت بهداشت فردی،رعایت نکات ایمنی، کمک به حفظ سلامت خود و دیگران.
7-اهداف سیاسی: شناخت نظام جمهوری اسلامی و احترام به پرچم کشور، اهمیت به استقلال و پیشرفت جامعه، علاقمند به ولی فقیه و حکومت دینی، احساس هبستگی با اقوام مختلف، آشتایی با مفهوم وحدت و امنیت ملی.
8-اهداف اقتصادی:علاقه به کار و تلاش و احترام به افرادی که کار می کنند، در حفظ اموال عمومی کوشا ست و احساس مسئولیت می کند، مشاغل و حرف را می شناسد، به تولید ملی و استفاده از آن علاقه مند است، مالکیت خود و دیگران را تشخیص می دهد و به آن احترام می گذارد.(صافی، 1385).
ویژگی های دانش آموزان دوره ابتدایی
دوره سوم کودکی از حدود شش سالگی تا دوازده سالگی است .در این دوره شخصیت کودک سازمان یافته تر و پیچیده تر میشود واز نظر توانایی های جسمی و ذهنی واجتماعی تغییرات مهمی در او بوجود می آید ؛ از این رو شناخت کودکان دبستانی برای برنامه ریزان و مدیران ومعلمان دوره ابتدایی ضرورت دارد(تقی پور ظهیر،1378) .
اهم ویژگی های بدنی وذهنی کودکان شش الی دوازده ساله ها به شرح ذیل است :
الف ) ویژگی های بدنی
– هماهنگی چشم ودست کامل می شود
– یاد گیری مهارتهای حرکتی،دقیق تر ،سریعتر وپیچیده تر می شود .
– ماهیچه های کوچک ،کاملاً رشد می کنند .
– سرعت رشد دختران در این دوره از پسران بیشتر می شود .
– درپایان این دوره ،علایم بلوغ ( صفات ثانویه ) دردختران بتدریج ظاهر میشود .
– در کاربرد صحیح و سریع اندامهای حسی وحرکتی مهارت کافی کسب کرده است .
– رشد جسمی کودک بخصو ص از نظر تکامل مراکز عصبی ، به جایی رسیده است که میتواند به تحریکات رسیده ازخارج ، پاسخهای کاملاً اختصاصی بدهد .
 ب ) ویژگی های ذهنی وتحول روانی
– تقلید در این دوره آگاها نه انجام میشود .
– خود میان بینی یا خود مداری کودک تعدیل میشود .
– بزرگسالانی که از نظر او ارزشمند ومورد احترامند الگو قرار می دهد .
– احساس مالکیت در او قوی میشود .
– از تخیل به واقعیت نزدیک میشود .
– به مرحله تفکر محسوس میرسد .
– قدرت تشخیص میان خوب وبد در او ظاهر میشود .
– کم کم آرامش وثبات عاطفی پیدا می کند .
– دارای ابتکار عمل وسلیقه شخصی می شود .
– قواعد را درک می کند ورعایت قاعده در کار ها را لازم می داند .
– قدرت درک علت امور طبیعی را بتدریج پیدا میکند .
– دراین دوره کودک دارای حافظه نیرومندی است .
– به حرف زدن علاقه فراوان دارد .
– به رقابت با کودکان دیگر وهمسالان علاقه مند است .
– قبل از اجرای هر کار قادر ا ست طرح ونقشه آن را بریزد .
– به یادگیری علاقه زیاد دارد .
– قدرت درک مشکلات پیرامون خود را پیدا می کند .
– کنجکاوی کودک جهت دار وهدفمند میشود .
با توجه به ویژگی های کودکان دردوره دبستان تعلیم مفاهیم اساسی ،تربیت اخلاقی واجتماعی وجسمانی اوضرورت دارد .
کتابهای درسی در مقطع ابتدایی
یکی ازنیاز های اساسی دانش آموزان پایه های مختلف تحصیلی در ایران نیاز به کتابهای درسی وکمک آموزشی است .که همه ساله در وزارت آموزش وپرورش توسط سازمان پژوهش وبرنامه ریزی آموزشی تأ لیف ،چاپ ومنتشر می شود ودر اوایل مهر ماه هرسال در اختیار میلیونها دانش آموز کشور قرار میگیرد .استفاده ازکتابها درفرایند یاددهی ویادگیری ازگذشته و تاکنون در مکتبخانه ها ،مساجد،مدارس،ودانشگاهها مورد توجه وتأ کید بوده است .وامروزه برای آنها مبتنی بر برنامه های مصوب از کارشناسان ،استادان ومتخصصان مرتبط با هر درس استفاده می کنند .تألیف کتابهای درسی کاری است علمی ،تخصصی وامری است ظریف ودقیق وفنی است که لازمه نگارش صحیح آن هنر است وعلم وتجربه(صافی،همان) .
نام تعدادی ازکتابهای درسی ابتدایی که درسالهای اخیر تغییر یا تعداد آنها افزوده شده است  از جمله:
1 . کتاب فارسی به کتابهای بخوانیم وبنویسیم تغییر نام یافته است.
2 . برای کلاس اول دبستان کتاب قرآن تأ لیف شده واین درس طبق شرایطی درسال اول دوره ابتدایی تدریس میگردد .
3 . نام تعلیمات دینی در دوره های ابتدایی بتدریج به کتاب هدیه های آسمانی تغییر یافته است .
4. کلیه کتاب های جدید التألیف پایه ششم.
روشهای تدریس در دوره ابتدایی
درفرایند آموزش و پرورش روشها وفنون تدریس وهمراه با تربیت جایگاه مهمی دارد . روش یعنی “راه انجام دادن کاری ” وروش تدریس یعنی “راه منظم ،با قاعده ومنطقی برای ارایه کردن درس “و روش آموزش “مجموعه تدابیر واندیشه هایی منظمی که معلم برای رسیدن به هدفهای تربیتی با توجه به شرایط وامکانات اتخاذ می کند ” تدریس تعامل بین معلم وشاگرد است که بر پایه طراحی منظم وهدفمند معلم، برای ایجاد تغییر در رفتارشاگرد انجا م می گیرد(صفوی،1390).
مهم ترين هدف آموزش، تربيت فارغ التحصيلاني موفق و توانمند در استفاده از آموخته‌ها در حل مشكلات و چالش‌هاي محيط واقعي است و براي رسيدن به اين هدف بايد روش‌هاي تدريس و يادگيري را در جهتي هدايت كنيم كه برانگيزاننده رضايت و انگيزه تحصيلي یادگیرندگان باشد (نعيمي حسيني و همكاران،1391). در مقطع ابتدایی به‌دلیل این که دانش‌آموزا ن هنوز وارد مرحله تفکر انتزاعی نشده‌اند‌، انتخاب روش‌های تدریسی که تجسم عینی کودکان را غنا بخشیده و آنان را برای مرحله بعد آماده سازد، بسیار ضروری است.
روشهای تدریس مورد استفاده در کلاس:
  1-روش سخنراني :در اين روش ، معلم مطالب درسي را به دانش آموزان انتقال مي دهد. وظيفه اصلي معلم ، انتقال معلومات و اطلاعات درسي به دانش آموزان است . وظيفه دانش آموزان ، گوش دادن ، نوشتن و يادداشت برداشتن است . در اين روش مي توان ، ذهن دانش آموز را به بانکي تشبيه نمود که بايد در آن پول اندوخته شود در اينجا نيز ، ذهن دانش آموز بايد مملو از معلومات گردد ، مطالب را در ذهن نگه دارد و هنگام امتحان يادآوري نمايد . روش سخنراني ، محاسن و معايبي دارد . در يک جلسه سخنراني ، مي توان مطالب زيادي را به دانش آموزان انتقال داد ، صرفه جويي در زمان و امکانات و نياز کم به وسايل و امکانات تکنولوژي آموزشي ، از محاسن اين روش مي باشد . با توجه به امکانات کم در برخي از مناطق ، معلم مي تواند با استفاده از اين روش ، حجم بسياري از اطلاعات را به افراد انتقال بدهد(شعبانی،1390) .  
2-روش نمايشي: در اين روش ، معلم مهارت و کار خاصي را به طور عملي در برابر دانش آموزان انجام مي دهد و دانش آموز پس از مشاهده مراحل کار، سعي مي کنند ، کار را به همان ترتيب انجام بدهند. در اين روش، مشاهده و سپس تقليد از معلم ، بسيار مهم مي باشد (شعبانی،همان).
 3-روش ايفاي نقش در اين روش ، معلم از دانش آموزان مي خواهد که يک قطعه نمايش يا تئاتر را اجرا کنند ، به گونه اي که در اين فرايند ، هر يک از فراگيران ، ايفاي نقش خاصي را به عهده بگيرند . از طريق اين روش ، مي توان بسياري از مهارتها ، از قبيل فن بيان ، ايجاد ارتباط و ابراز وجود را به دانش آموزان ياد داد .روش ايفاي نقش ، محاسن و معايبي دارد که به ترتيب زير مي باشد:اين روش ، موجب درمان افراد خجالتي مي گردد . البته بايد توجه نمود که در ابتدا، نقشهاي ساده را به آنها واگذار نمود . اين مسأله در مورد دانش آموزان بسيار فعال نيز ، کاربرد بسياري دارد ، زيرا آنها مي توانند ، فرايند ايفاي نقش را به خوبي دنبال کنند . عيب آن نيز اين است که نياز به امکانات بسياري دارد و در همه دروس



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید