دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق
دانشكده : علوم انسانی
گروه : علوم ارتباطات
عنوان پایان نامه :
نقش رسانه های جمعی در جلب مشارکت مردمی درطرح اکرام ایتام کمیته امداد خمینی (ره) در بین شهروندان تهرانی
استاد راهنما :
جناب آقای دکتر فیروز دیندار فرکوش
استاد مشاور :
جناب آقای دکتر نادر صادقی لواسانی
نگارنده :
سید ابولفضل پرپنجی
1392
تشكر
سپاس بیکران به درگاه حق؛ اوکه قطره ای از اقیانو بی انتهای علم خود را بر من عنایت فرمود، تا پیوسته مشتاق بهره گیری از قطره ای دیگر باشم . سپاس و ستایش بیکران خداوندی را که با بینش حکیمانۀ خویش هستی را بنیان نهاد و انسان را آفرید ، سپاس آفریدگاری را که بزرگی شگفت انگیز اش، در وسعت خیال نگنجد .اکنون که توفیق به پایان بردن مقطعی دیگر از مراحل تحصیل نصیبم شده، برخود لازم می دانم از همه سروران عزیزی که مرا در طول این تحقیق یاری نموده اند، تقدیر و تشکر نمایم و دراينجا لازم مي‌دانم از زحمات بي‌دريغ اساتید برجسته‌ام جناب آقای دکتر دیندار و جناب آقای دکتر صادقی كه با فرهيختگي و سعه صدر راهنمايي اين رساله را برعهده داشتند، مراتب امتنان و قدرداني خود را اعلام دارم.
از سرکار خانم دکتر سارا محمدپورکه همواره با گشاده‌رویی و صبر و حوصله پذیرای سوالات متعدد دانشجویان بودند و همچنین از آقاي دکتر حبیب صبوری خسرو شاهی و جناب آقای دکتر رحمان زاده ساير اساتيدي كه در اين مدت درخدمتشان شاگردي نمودم،‌ كمال تشكر و قدرداني دارم.
همچنین از معاونت محترم حمایت و سلامت خانواده ، مدیرکل محترم تحقیقات ، پذیرش و خدمات مددکاری ،مدیرکل محترم کمیته امداد امام خمینی (ره) استان تهران به خاطر همکاری صمیمانه آنها در جمع آوری اطلاعات از جامعه مورد تحقیق ، تقدیر و تشکر می نمایم.
زحمات همه سروان عزیر را ارج نهاده ؛ برای آنان از خداوند متعال آرزوی سلامتی و توفیق روز افزون مسئلت دارم.
محبت بی پایان و سپاس بی کرانم را نثار خانواده ای می کنم که همواره آفریننده زیباترین لحظاتم هستند و هرچه دارم از آنهاست
تقديم به
پدر و مادرم؛ اسوه های جاودان زندگی ام
و تقدیم به :
همسر دلسوز و مهربانم
و
پدر ومادر همسرم
و تقدیم به :
نگار و نیکو شکوفه های زندگیم
فهرست مطالب
چکیده1
فصل اول: کلیات پژوهش2
1-1 مقدمه3
1-2 بیان مسئله4
1-3 اهمیت مساله6
1-4 اهداف پژوهش9
1-5 سوالات تحقیق9
فصل دوم:10
2-1- تاریخچه تحقیق 11
2-1-1 مشاركت اجتماعي ايرانيان در بعد از انقلاب اسلامي13
2-1-2 – کمیته امداد خمینی و مشارکت15
2-1-3- برنامه توسعه مشارکت های مردمی16
2-2- پیشینه تحقیق19
2-2-1- پیشینه داخلی19
2-2-2- پیشینه خارجی22
2-3 – مفاهیم 25
2-3-1- مشارکت25
2-3-1-1 انواع مشارکت26
2-3-1-2 – بعدهای مشارکت27
2-4 – دیدگاه های نظری درباره مشارکت29
2-4-1- ديدگاه جامعه شناختي مشاركت29
2-4-1-1- رويكرد كاركرد گرايي29
2-4-1-2- رويكرد تضاد:32
2-4-1-3- رويكرد كنش متقابل نمادين33
2-4-2- رسانه ها و جلب مشارکت عمومی34
2-4-3- ارتباطات مشارکتی39
2-4-3-1- پائولو فریزه : الگوی بصیرت و محاوره40
2-4-3-2- نظریه برجسته سازی41
2-4-3-3- نظریه کاشت 45
2-4-3-4- یورگن هابرماس46
2-4-4- رويكردهاي جريان چند مرحله اي49
2-4-4-1- تئوری اشاعه و نوآوری 56
2-4-4-1-1- دانیل لرنر60
2-4-4-1-2- راجرز62
2-4-4-1-3- مایرون وینر68
2-4-5- رويكرد استفاده و خشنودي70
2-4-5-1- نظریه استفاده و رضامندی 74
2-4-5-2- الگوي استفاده و تاثير75
2-4-5-3- نظریه مصرف ارتباط جمعی در مدل وینداهال :76
2-4-6- گابريل آلموند80
2-5- چارچوب نظری 82
2-6- مدل تحقیق 84
2-7- فرضیات تحقیق 84
فصل سوم85
3-1- روش پژوهش 86
3-2- جامعه آماری پژوهش 86
3-3- واحد مشاهده و سطح تحلیل 86
3-4- حجم نمونه86
3-4- شیوه نمونه گیری87
3-5- ابزار گردآوری 87
3-6- روش تجزیه و تحلیل داده ها88
3-7- روش های تجزیه وتحلیل88
3-8- اعتبارو روایی ابزار گردآوری 88
3-9- تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیر های پژوهش 89
فصل چهارم 91
4-1- مقدمه92
4-2- یافته های توصیفی92
4-2-1- جنسیت92
4-2-2- سن93
4-2-3- تحصیلات94
4-2-4- میزان اعتماد به رسانه95
4-2-5- نوع برنامه رسانه ها96
4-2-6- زمان پخش برنامه رسانه ها 97
4-2-7- میزان استفاده از رسانه ها 98
4-2-8- میزان استفاده از تلویزیون99
4-2-9- میزان استفاده از رادیو 100
4-2-10- میزان استفاده از اینترنت 101
4-2-11- بررسی نرمال بودن متغیر وابسته 102
4-3- یافته های توصیفی107
4-3-1-رابطه میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی 107
4-3-2- رابطه زمان پخش برنامه از رسانه ها و مشارکت مردمی 109
4-3-3- رابطه نوع برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 110
4-3-4- رابطه اعتماد به برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 112
4-4- آزمون فرضیه ها 113
4-4-1- یافته های تبیینی 113
4-4-2- همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی و متغیرهای مستقل113
4-4-3- رگرسیون چند متغیری به روشStepwise 116
4-4-4- تحلیل رگرسیون 116
4-4-5-تحلیل مسیر 119
4-4-6-مدل تحلیلی124
فصل پنجم 125
5-1- مقدمه 126
5-2- نتایج توصیفی مربوط به تحقیق 126
5-3- نتایج استنباطی مربوط به تحقیق 126
5-4-بحث و نتیجه گیری 127
5-5- محدودیات تحقیق129
5-5- پیشنهادات130
فهرست جداول
جدول 3-1- ضریب آلفا89
جدول 4-1- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب جنسیت 92
جدول 4-2- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب سن93
جدول 4-3 – جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب تحصیلات94
جدول 4-4- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان اعتماد به رسانه 95
جدول 4-5- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب نوع برنامه رسانه ها 96
جدول 4-6- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب زمان پخش برنامه رسانه ها 97
جدول 4-7- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رسانه ها 98
جدول 4-8- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از تلویزیون 99
جدول 4-9- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رادیو 100
جدول 4-10- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از اینترنت 101
جدول 4-11- جدول توزیع فراوانی و آماره های توصیفی مشارکت مردمی و ابعاد آن 102
جدول 4-12- آماره های توصیفی مربوط به بررسی نرمال بودن متغیر مشارکت مردمی 104
جدول 4-13- آزمون سیمون- کولموگورف 105
جدول 4-14- جدول توافقي میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی 107
جدول 4-15- آزمون همبستگی کندال بین متغیر میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی 108
جدول 4-16- جدول توافقي زمان پخش برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 109
جدول 4-17- آزمون همبستگی کندال بین متغیر زمان پخش برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 109
جدول 4-18- جدول توافقي نوع برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 110
جدول 4-19- آزمون همبستگی کندال بین متغیر نوع برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 111
جدول 4-20- جدول توافقي اعتمادبه برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 112
جدول 4-21- آزمون همبستگی کندال بین متغیر اعتمادبه برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 112
جدول 4-22- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی ومیزان استفاده از رسانه 114
جدول 4-23- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی ونوع برنامه رسانه 114
جدول 4-24- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی وزمان پخش برنامه رسانه 115
جدول 4-25- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی و اعتمادبه برنامه رسانه 116
جدول 4-26- مدل رگرسیون پیش بینی شد 117
جدول 4-27- نتایج آزمون ANOVA 117
جدول 4-28- ضرایب رگرسیونی مربوط به مدل های پیش بینی شده 118
جدول 4-29- تحلیل مسیر مرحله اول 119
جدول 4-30- تحلیل مسیر مرحله دوم120
جدول 4-31- تحلیل مسیر مرحله سوم121
جدول 4-32- تحلیل مسیر مرحله چهارم122
جدول 4-33- محاسبه ضریب تاثیر متغیر میزان استفاده از رسانه برمیزان مشارکت مردمی 123
جدول 4-34- محاسبه ضریب تاثیر اعتماد به رسانه بر میزان مشارکت مردمی 123
جدول 4-35- محاسبه ضریب تاثیر متغیر نوع استفاده از رسانه برمیزان مشارکت مردمی 124
جدول 4-36- محاسبه ضریب تاثیر متغیر زمان استفاده از رسانه بر میزان مشارکت مردمی 124
فهرست نمودار
نمودار 4-1- توزيع پاسخگویان بر حسب جنسیت 93
نمودار4-2- توزيع پاسخگویان بر حسب سن 94
نمودار4-3- توزيع پاسخگویان بر حسب تحصیلات 95
نمودار 4-4- توزيع پاسخگویان بر حسب میزان اعتماد به رسانه 96
نمودار4-5- توزيع پاسخگویان بر حسب نوع برنامه رسانه 97
نمودار4-6- توزيع پاسخگویان بر حسب زمان پخش برنامه رسانه 98
نمودار 4-7- توزيع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رسانه 99
نمودار 4-8- توزيع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از تلویزیون 100
نمودار4-9- توزيع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رادیو 101
نمودار 4-10- توزيع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از اینترنت 102
نمودار 4-11- نمودارQ-Q 105
نمودار4-12- نمودار Box plot 106
نمودار 4-13- نمودار هیستو گرام 106
نمودار 4-14- رابطه بین میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی 108
نمودار 4-15- رابطه بین زمان پخش برنامه از رسانه و مشارکت مردمی 110
نمودار4-16- رابطه بین نوع برنامه و مشارکت مردمی 111
نمودار4-17- رابطه بین میزان اعتماد به رسانه و مشارکت مردمی 113
نمودار 4-18- تحلیل مسیر مرحله اول 120
نمودار 4-19- تحلیل مسیر مرحله دوم 121
نمودار 4-20- تحلیل مسیر مرحله سوم 122
نمودار4-21- تحلیل مسیر مرحله چهارم 123
نمودار 4-22- مدل علی تحقیق124
چکیده :
امروزه تبادل اطلاعات و ارتباطات در دنیای مدرن،حیات انسانی راتحت شعاع خود قرارداده و مشارکت اجتماعي يکي از الزام آورترين رويکردها در فرايند جوامع محلي و پايدار محسوب مي‌شود.زندگی اجتماعی انسان به دلیل ضعف در مقابل موانع و حوادث محیط وبه منظور غلبه بر مشکلات شکل گرفت و به مرور زمان برای چیرگی بر مصیبت و شرایط محیطی متحول شد و در قرن بیستم مشارکت مفهومی نوین یافت و در دنیای مدرن به واسطه قابلیت های وسایل ارتباط جمعی تمامی جوامع از احوال یکدیگر خبردار می شوند.
پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش رسانه های جمعی (اینترنت، رادیو ، تلویزیون) بر مشارکت مردمی درمیان حامیان طرح اکرام کمیته امداد خمینی در استان تهران انجام گردیده است و چار چوب نظری آن بر مکتب نوسازی (لرنر) و هوشیار سازی پائولوو برجسته سازی استوار می باشد.این پژوهش به روش پيمايشي بوده و از پرسشنامه جهت گردآوری داده‌ها استفاده شده است. نمونه آماری شامل 360 نفر از حامیان طرح اکرام کمیته امداد خمینی استان تهران بوده که با روش تصادفی ساده انتخاب شده اند. اطلاعات بدست آمده با استفاده از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی (رگرسیون خطی ، ضریب پیرسون ، …) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و طبق نتایج آمار توصیفی میزان مشارکت مردمی 107نفر (7/29 درصد) از حامیان درسطح پایین ، 184 نفر(1/51 درصد) درسطح متوسط و 69 نفر (2/19درصد ) درسطح بالایی قرار دارد.و به طور کلی میزان مشارکت مردمی درسطح متوسطی (1/51) است.
بر اساس یافته های تحقیق ؛ بین مشارکت مردمی و میزان استفاده از رسانه ( 343/0=R ) ،بین نوع برنامه پخش شده از رسانه ( 399/0= R )، زمان پخش برنامه ها از رسانه ( 441/0 =R )، اعتماد به برنامه رسانه ها ( 522/0=R) رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. به عبارتی با افزایش میزان استفاده از رسانه ، اعتماد به برنامه رسانه ها و… میزان مشارکت مردمی افزایش می یابد
واژه‌های کلیدی : مشارکت مردمی، میزان استفاده از رسانه، اعتماد، حامی ، رسانه های جمعی
فصل اول
مقدمه
بیان مساله
اهمیت و ضرورت
اهداف تحقیق
سوالات تحقیق
مقدمه
موضوع مشارکت 1و چگونگی تحقیق آن گرچه ریشه در تاریخ دیرینه ملتها دارد و جوانب مختلف مسائل اقتصادی2 ، اجتماعی3 ، فرهنگی4 و سیاسی5 کشور ما در طول تاریخ بر اساس مشارکتهای مردم استوار بوده است ، لیکن این مفهوم امروز اهمیتی دو چندان پیدا کرده و همواره به عنوان یک ضرورت تاریخی ، در عرصه های گوناگون مورد بحث بسیاری از اندیشمندان و دست اندرکاران به ویژه در زمینه های مسائل اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی قرار گرفته است، به گونه ای که به نظر برخی از اندیشه گران ، محور اساسی توسعه بر مشارکت کلیه نیروها استوار است. با عنایت به این واقعیت که رشد ملی نه فقط به مدد منابع مادی ، بلکه بیشتر به یاری و مشارکت انسانها صورت می پذیرد و تصمیم های گروهی ، توجه به نیازهای محلی6 و گروهی ، رودررویی مستقیم با مسائل و حل فوری آن نیز به مدد اندیشه و تفکر جمعی امکان پذیر است، به همین دلیل نیز ضرورت مشارکت هیچ گاه در طول تاریخ همانند امروز و آینده دارای اهمیت نبوده است. نخبگان هر قدر هم روشنفکر باشند ، باز به تنهایی قادر به ایجاد تمدنی جدید نیستند. هرچه هست و باید باشد به مدد مساعی جمعی ممکن است. ایجاد تمدن جدید مستلزم نیروی تفکر همه انسانهاست و این نیرو امروزه موجود و آماده کاراست. به قول تافلر (1364) ابداع و تخیل جمعی، محور کارها در آینده است (متین ، 44:1388).
یکی از مهم ترین عواملی که به تداوم حیات بشر کمک کرده ، همکاری و مشارکت میان انسانهاست. از منظر جامعه شناسی7 ، مشارکت به عنوان فرایند تعاملی چند سویه مطرح می شود، که مداخله و نظارت مردم و قابلیت سیاسی – اجتماعی نظام را در دستیابی به توسعه ، همراه با عدالت اجتماعی8 در پی خواهد داشت . بنیادی ترین اندیشه زیر ساز مشارکت ، پذیرش اصل برابری مردم است و هدف از آن هم فکری ، همکاری و تشریک مساعی افراد در جهت بهبود کمیت و کیفیت زندگی9 در تمامی زمینه های اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی است . مشارکت در فراگرد توانمندسازی افراد جامعه تأکید دارد (طوسی ،5:1370).
مشارکت اجتماعی به عنوان کنش آگاهانه، داوطلبانه ، جمعی و کم و بیش سازمان یافته افراد و گروه ها در جهت اهداف، نیازهاو منافع جمعی (غفاری و نیازی ،18:1386). خود مستلزم وجود زمینه ها و متغیرهایی است.از جملة این متغیرها می توان ارزیابی از پاداش های مشارکتی ، اطمینان نسبت به نتایج ، مسئولیت پذیری ، سرمایة اجتماعی10 ، ارزش های فرهنگی مناسب و … یاد کرد.
انسانها در زندگي اجتماعي خويش هنگامي در تمامي ابعاد وجودي خود رشد و تعالي مي يابند که در انجام کارها يا اجراي اعمالي که به آنها مربوط مي شود، با يکديگر همکاري و مشارکت داشته باشند و اين خود نيازمند وجود اعتقادات مشترکي است که در بين آنها وجود دارد. رسانه ها موجب مي شوند شهروندان در جريان تغييرات سريع و دگرگونيهاي اجتماعي در ابعاد خارجي و داخلي قرار گيرند، از آنجا كه دايرۀ تنازعات بشري، در حد قابل توجهي، به دايرۀ رقابت و برخورد رسانه ها با يكديگر تبديل شده است، در چنين فضايي، رسانه ها به طور روزافزون، بر كميت و كيفيت برنامه هاي خبري مي افزايند. نقش رسانه ها در مواقع بحران ها، در افزايش آگاهي مردم در ايجاد زمينۀ مناسب براي مشاركت آنها در پيشبرد برنامه هاي سياسي و اجتماعي تعيين كننده است. به عنوان مثال مي توان به فضاسازي رسانه ها براي مشاركت احاد مردم در انتخابات گوناگون، حمايت از برنامه هاي توسعه اجتماعي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي كشور و مشاركت آنان در شرايط بحراني مانند سيل، زلزله، خشكسالي، قطعي و… اشاره كرد.
بيان مسأله
 امروزه وسایل ارتباط جمعی11(رادیو،سینما، تلویزیون و مطبوعات و… ) با انتقال اطلاعات و دانشهای جدید و تبادل افکارو عقاید عمومی درراه پیشرفت و توسعه فرهنگ و تمدن بشری نقش اساسی بر عهده دارند، عصر ما عصر ماهواره‌‌‌ها و کامپیوترهاست عصر تسلط بشر بر زمان و مکان، زمین و جهان است. امروز همه چیز در شرف تغییر و تحول قرار دارد و این تغییر همه اقشار را در بر می‌گیرد چه در شهر و چه در روستا و در این راه نمی‌توان از نقش وسایل ارتباط جمعی در این تحولات چشم پوشید.
اکنون دیگر بدون اطلاع از وقایع روزمره و بدون استفاده از وسایل ارتباط جمعی نمی‌توان زندگی کرد، زیرا انسان تنها به واسطه آن می‌تواند مراحل رشد و تکامل مادی و معنوی خویش را طی کند. بسیاری از محققان مربوط به مسایل توسعه کشورهای جهان سوم معتقدند که با استفاده صحیح از وسایل ارتباط جمعی می‌توان با فقر و بی سوادی به مبارزه برخاست و همچنین با آموزش فنون و روش های نوین در اشکال اطلاعات و آگاهی‌ها نقش مشارکت های اجتماعی در زمینه‌‌‌های گوناگون اعم ازصنعت، خدمات، کشاورزی، باغداری، دامداری و…… برجسته کرد.وسايل ارتباط جمعي به عنوان يكي از نظام هاي فرعي جامعه، متاثر از نظام اجتماعي اند و موفقيتشان در جلب مشاركت مردم در چارچوب نظام حاكم بر اين وسايل قابل ارزيابي است. رسانه ها قادرند در فضايي مردمي، در مجموعه اي از عوامل هماهنگ، در مشروعيت بخشيدن به نظام و ايجاد باور ميان توده ها و حاكميت و در نهايت ترغيب و تشويق مردم به مشاركت بيشتر در امور مؤثر واقع شوند مشارکت مردمي شرايط را براي فعاليت رسانه هاي جمعي در انجام وظايفشان آماده مي كند و زمينه تسريع توسعه را فراهم مي سازد. در رسانه های جمعی به خصوص رسانه های تصویری و شنیداری ، برنامه‌هايي با هدف ترغيب مشارکت اجتماعي مردم ساخته مي‌شود، توجّه به نوع و قالب برنامه و شيوۀ بهره‌مندي از آن براي بيان موضوع استفاده می شود . دامنه نفوذ و گسترش شبکه‌هاي رسانه های جمعی عامل تعيين‌کننده‌اي براي ترغيب مشارکت اجتماعي در سطح ملي و محلي است. همین ویژگی منحصر به فرد رسانه ها با توجّه به تنوع و گونه‌گوني فرهنگي در ساخت برنامه‌هاي مشارکتي نقش مؤثری دارند.امروزه مشارکت بعنوان امري اساسي جهت دخالت آگاهانه و واقعي مردم در تعيين سرنوشت خويش در تمامي عرصه هاي زندگي وارد گشته است.
مشارکت اجتماعي يکي از الزام آورترين رويکردها در فرايند جوامع محلي و پايدار محسوب مي‌شود.زندگی اجتماعی انسان به دلیل ضعف در مقابل موانع و حوادث محیط وبه منظور غلبه بر مشکلات شکل گرفت و به مرور زمان برای چیرگی بر مصیبت و شرایط محیطی متحول شد و در قرن بیستم مشارکت مفهومی نوین یافت و در دنیای مدرن به واسطه قابلیت های وسایل ارتباط جمعی تمامی جوامع از احوال یکدیگر خبردار می شوند اخبار مربوط به حوادث طبیعی و غیرطبیعی و هرآن چیزی که مربوط به انسان و محیط زیست اوست به طور همزمان به اطلاع همگان می رسد . شکل گيري اتحاد و وفاق ملي و انسجام12 اجتماعي در ميان اقشار مختلف مردم از مزاياي ديگر مشارکت در جامعه به شمار مي روند.طرح اکرام ایتام ،با هدف رسیدگی به نیازهای مادی و معنوی فرزندان محروم از نعمت پدراز سال ۱۳۷۸ آغاز گردید که تحت پوشش امداد امام (ره) طراحی و اجرا گردید که بی تردید ستون های استوار آن ایده های الهی و نو و حضور عملی مردم و وجدانهای آگاه و بیدار است .
چنان که در اصل بیست و یکم و بیست و نهم قانون اساسی مقرر گردیده دولت از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم حمایت13 های مالی را برای یک یک افراد کشور تامین نماید.
مشارکت مردم در امور اقتصادي، اجتماعي و سياسي جامعه خويش بنيادي ترين مسئله در تامين عدالت اجتماعي است (بایندر، ۱۳82: ۱۲۰).
امروزه مشارکت به عنوان امري اساسي جهت دخالت آگاهانه و واقعي مردم در تعيين سرنوشت خويش در تمامي عرصه هاي زندگي وارد گشته است. کمیته امداد امام خمینی برای اجرای این رسالت مهم از رسانه های جمعی به عنوان پل ارتباطی بین نیازمندان و حامیان بهره می جویند و رسانه ها نیز در راستای اهداف این موسسه و ترویج همدلی و همیاری و آگاه سازی ملت از وضعیت نیازمندان باارائه پیام های تصویری و شنیداری کمک های شایانی را انجام می دهد. در این تحقیق درپی بررسی نقش رسانه های جمعی(رادیو ، تلویزیون ،اینترنت) در جلب مشارکت های مردم (حامیان ) درکمک کردن و سرپرستی کودکان بی سرپرست ویا بدسرپرست ها ونوع حمایت حامی ها از آنها می باشد.
کمیته امداد خمینی به عنوان رابط و واسط بین نیکو کاران و نیازمندان جامعه با رعایت اصول حفظ عزت نفس و کرامت محرومین و نیت خیر مردم را جهت مساعدت به افراد نیازمند عملی می سازد ، این سازمان به صورت کمی و کیفی و با فراهم آوردن زمینه های اجرایی لازم مطابق با امکانات بالقوه و بالفعل در سطح جامعه و در قالب طر حهای مختلف و متعدد ، در راستای مشارکت مردمی گام بر می دارد. از حیایی ترین اصول استقرار مشارکت مردمی نیروی انسانی به کار گرفته شده (حامیان ) است که لازم است دارای روحیه مشارکت جویانه ، انگیزه بالا و اشنایی کامل با برنامه های این سازمان باشند تا بتواند در ارتباط و تعامل با مردم و هماهنگ با برنامه های عام المنفعه گام بردارند.
اهمیت مساله
بی تردید فقر ناشی از وضعیت اقتصادی و آسیبهای حاصله از آن موانع اساسی رشد فرد و جامعه است و تلاش در راستای کاستن از رنج و اندوه حاصل از آن و ریشه کنی و ریشه یابی آن ، در واقع کوششی است برای رفاه و آسایش فرد،خانواده محسوب می شود.گاهی برای نوع انسان اتفاقاتی رخ می دهدو بر اثر آن کمبودها و نارسائیهایی پیش می آید ،از جمله از دست دادن سر پرست خانواده ،یعنی پدر و یا پدر و مادر و آثاری که در پس آن بر جای می ماند ،در اینجاست که اکرام و انفاق معنای واقعی خود را می یابد و طرحی به نام اکرام وآن هم با مقبولیت مردمی شکل می گیرد.در سند۲۰ ساله ، تشکیل و توسعه شبکه های ارتباطی و حمایتی مردمی و کار آمد برای انجام کارهای ماندگار و اثر بخش در میان اقشار آسیب پذیر و تقویت تکافل و توازن اجتماعی را از تکالیف این نهاد بر شمرده و نیز مقرر گردیده این نهاد بعنوان تکیه گاه قابل اعتنای محرومان ادای وظیفه نماید که در این راستا برنامه اکرام ایتام از یک سو در جهت بهره گیری از سرمایه های اجتماعی و حفظ همگرایی مردم مسیر درخشانی را طی نموده و از سوی دیگر قابلیت انتشار و الگوسازی در اقصی نقاط جهان را دارد.  ترویج فرهنگ انفاق ، ایثار و اکرام یتیم و نشر سنتهای حسنه اسلامی اشاره و عمق بخشیدن به روحیه تعاون و مشارکتهای مردمی را در راستای رسیدگی به امور محرومین مهم تلقی نموده که ناظر بر تأکید سازمان بر اکرام ایتام بوده و ضرورت نگاه برنامه ای به این طرح می باشد.اهمیت پرداختن به این مساله زمانی دوچندان می گردد که در طول سال در اقصی نقاط دنیا ماشاهد حوادث طبیعی و غیر طبیعی هستیم که گریبانگیر بسیاری ا ز خانواده ها و افراد انسانی می شود. این موسسه جهت اطلاع رسانی و ارتقاء سطح مشارکت مردمی در راستای اهداف متعالی خویش برای کمک رسانی به مردم از رسانه به مثابه پلی ارتباطی میان حامیان و نیازمندان بهره می گیرد و رسانه های جمعی در بهبود و تسریع روند این رسالت انسانی و اجتماعی با ارائه پیام های صوتی و تصویری در قالب فیلم ، مستند ، گزارش و…آنها یاری می کنند .
امروزه گسترش و شيوع وسایل ارتباط جمعي يا رسانه هاي گروهي به حدي است که عصر ما عصر ارتباطات ناميده شده است و در بسياري از موارد خواندن روزنامه، گوش کردن راديو، تماشا کردن تلويزيون و استفاده از اینترنت به صورت امری عادت درآمده است و به عنوان يک نياز محسوب مي شود. وسايل ارتباط جمعي به عنوان يکي از مهمترين وسايل ايجاد تغييرات در جوامع بشري به جامعه و افراد آن کمک می کند تا در مسیر و خط مشی معین خود موفق تر و با آگاهی و اطلاعات بیشتری حرکت و روند مشارکت اجتماعی تسریع شود و در چگونگی تعامل متقابل شهروندان تاثیر گذاشته و کنش ها و واکنش ها را جهت دار و متناسب با دیگر ابعاد جامعه بسازد .
وجود يك نظام مردمي پيش شرط لازم در موفقيت رسانه هاي جمعي در زمينه جلب مشاركت مردم است، اما اين موفقيت در مرحله بعد مشروط به عواملي چون مديريت، تخصص كارگزاران رسانه هاي گروهي و آگاهي آنها از دانش پيشرفته ارتباطي است .مشارکت اجتماعی عامل تقویت همبستگی در شبکه های اجتماعی است. حضور افراد در فعالیت ها و تصمیم گیری های اجتماعی در بلند مدت موجب تعمیق روابط بین اعضای جامعه ، افزایش احساس یگانگی ، سعۀ صدر و تسامح و تساهل می گردد.نقش و اهمیت رسانه های جمعی دراین امر زمان حائز اهمیت می باشد که باتوجه به رشد گسترده جمعیت و پراکندگی آن رسانه این امکان را در اختیار آحاد مردم قرار می دهد که به طور همزمان و همگانی، از اخبار و اطلاعات مربوط به این گونه مسائل آگاه گردند و با شفاف سازی راههای تامین این امور، میزان اطمینان و اشتیاق مردم را در همیاری و همدلی و مشارکت داوطلبانه دو چندان می کردند .مشارکت شهروندان در طرح اکرام باعث افزايش همکاري هاي اجتماعي و نيز افزايش حس تعلق آنان به یکدیگر مي شود. جلب مشارکت مردم منجر به ايجاد و يا تقويت پايه هاي جامعه مدني مي شود. مشارکت تعريف شده بر اساس برنامه‌هاي غير متمرکز، دخالت مردم در تصميم گيري‌ها و فرايند نوسازي و بازسازي، حفاظت و پايايي اقدامات توسعه اي را مهيا مي‌سازد. انسجام و سازمان دهي گروه‌هاي اجتماعي در تشکل‌ها، موجب فعال تر شدن گروه‌هاي اجتماعي، به ويژه فقيران و محرومان در فرايند برنامه ريزي مي‌شود. طي سال‌هاي اخير، در کشور ما چنين رويکردي در فرايند توسعه، به ويژه در سطوح محلي، از اقبال گسترده اي برخوردار شده است. نکته قابل تامل، در برخي برنامه‌هاي از پيش طراحي شده به ويژه در پروژه‌هاي بزرگ مقياس و پر هزينه آن است. نقش جوامع محلي در مراحل تصميم گيري و اجراي اين گونه پروژه‌ها اصولاً قابل تصور نيست، بلکه اساساً نوعي از مشارکت آنها در فرايند نگهداري و بهره برداري از مزاياي چنين پروژه‌هايي مورد توجه مي‌باشد (تقوي و دولتياري، 1383: 40).
اهداف تحقیق
هدف کلی :
تعيين رابطه بين رسانه‌هاي ارتباط جمعي(رادیو ، تلویزیون ، اینترنت ) و ميزان مشارکت حامیان در طرح اکرام
اهداف جزئی:
تعيين رابطه بين میزان استفاده از رسانه‌هاي ارتباط جمعي و ميزان مشارکت حامیان در طرح اکرام
تعيين رابطه بين نوع برنامه های پخش شده از وسایل ارتباط جمعي با ميزان مشارکت حامیان در طرح اکرام
تعيين رابطه بين اعتماد مردم به رسانه‌هاي ارتباط جمعي بر مشارکت حامیان در طرح اکرام
تعيين رابطه بين زمان پخش برنامه های رسانه‌هاي ارتباط جمعي درحوزه اکرام و دستگیری یتیمان بر میزان مشارکت حامیان در طرح اکرام
سوالات تحقیق
میزان مشارکت حامیان طرح اکرام کمیته امداد خمینی چقدر است ؟
آیا میزان استفاده از رسانه‌هاي ارتباط جمعي برمیزان مشارکت حامیان در طرح اکرام تاثیر دارد؟
آیا نوع برنامه های پخش شده از وسایل ارتباط جمعي بر ميزان مشارکت حامیان در طرح اکرام تاثیر دارد؟
آیا اعتماد مردم به رسانه‌هاي ارتباط جمعي بر میزان مشارکت حامیان در طرح اکرام تاثیر دارد؟
آیا زمان پخش برنامه های رسانه‌هاي ارتباط جمعي درحوزه اکرام و دستگیری یتیمان بر میزان مشارکت حامیان در طرح اکرام تاثیر دارد؟
فصل دوم
تاریخچه
ادبیات تحقیق
مبانی نظری
چارچوب نظری
2-1- تاریخچه
از حيث تاريخي مشاركت در ايران داراي سابقه ديرينه اي است به گونه اي كه عنوان شده است در ايران باستان و در ميان اقوام مختلف آريايي، مشاركت به صورت عشيره اي و محلي صورت مي گرفته است. و در بين اقوام آريايي انتخابات وجود داشت و سالمندترين شخص به عنوان رئيس عشيره انتخاب مي شد. در هر روستا، بزرگ روستا، توسط اهالي به عنوان دهخدا انتخاب مي گرديد. چند عشيره دور هم جمع مي شدند و يك واحد جغرافيايي به نام ده يو رو تشكيل مي دادند. شوراهايي كه بين اقوام آريايي وجود داشت آنها را به اهميت كار جمعي آشنا كرده بود. حتي در زمان اشكانيان هم اين كار ادامه داشت و شاه اشكاني را مجلس انتخاب مي كرد (ايران زاده، 1375، به نقل از غفاری و نیازی ، 206:1386). به لحاظ نظري به رغم پيچيدگي موضوع نظر گاه هاي گوناگوني در خصوص چگونگي مشاركت در ايران وجود دارد كه از ميان آنها مي توان به سه ديدگاه اساسي اشاره كرد. در ديدگاه اول، ايرانيان اساسا فردگرا 14و غير مشاركتي معرفي شده اند. صاحبنظران اين ديدگاه معتقدند ايرانيان به واسطه ساخت اجتماعي، سياسي و اقتصادي داراي روحيه فردگرايي و قبيله گرايي بوده و اكثريت مردم اعتقادي به مشاركت در تصميم گيري ها و امور اجتماعي نداشته اند. صاحب نظران اين ديدگاه در ارتباط با عدم تحقق توسعه در ايران به عواملي چون حاكميت دائمي حكومتهاي مستبد، انحصار و تسلط دولت بر مالكيت، عدم تضمين امنيت15 و ناپايداري اوضاع، وضعيت طبقات اجتماعي و وابستگي آنها به حكومت، عدم امكان تحرك اجتماعي16، فقدان قانون و حقوق شهروندي، وجود مشروعيت مبتني بر قهر و غلبه، تمركز قدرت در دست دولت و فقدان گروه هاي اجتماعي و اقتصادي مستقل از دولت تاكيد داشته اند (كاتوزيان، 1373، به نقل از غفاری و نیازی ، 207:1386).نظام اجتماعي ايران بر اساس فراز ونشيب هاي متعدد و رشد گروههاي معارض كه سعي در به كار گيري ابزار خشونت عليه حاكميت نظام را داشتند و نيز به واسطه عدم برخورداري مردم از تربيت اجتماعي و سياسي در قالب تشكل ها و احزاب نتوانسته ضمن جلب كمك ومساعدت گروهها به سازمان يافتگي دروني خويش كمك نمايد. بنابراين نظام اجتماعي جامعه ايران مبتلا به سازمان نيافتگي دروني گرديد كه بروز و گسترش كنش ها و رفتارهاي سرگردان مردم بدون يك راهبرد روشن و كار آمد از خصيصه هاي اصلي آن به شمار آمد (ايمان، 1376، به نقل از غفاری و نیازی ، 208:1386).
بر اين اساس، مشاركت اجتماعي براي مردم حياتي تلقي نشده و اكثريت جامعه اعتقادي به مشاركت در تصميم گيريها نداشته اند. يكي از عوامل اساسي اين امر وجود و تداوم نظام سياسي استبدادي بوده است. سرشت قدرت مدار ساختار سياسي در ايران هر گونه مشاركت سياسي را منع نموده و به رغم وجود نهادهايي كه به ويژه پس از مشروطيت در راستاي مشاركت سياسي ايجاد شد، نظام كماكان سرشت قدرت طلبي خود را ادامه داده و عرصه را بر هر گونه مشاركت فعال سياسي و اجتماعي تنگ و تنگتر كرد و فرهنگ مشاركتي در مقياس جمعي امكان بروز و ظهور پيدا نكرده است.در نتيجه نوعي روحيه جامعه گريزي به مفهوم بي تفاوتي نسبت به حقوق اجتماعي، قانون، مسئوليت اجتماعي از يكسو و روحيه قبيله گرايي و اسطوره سازي از سوي ديگر و تبليغ تسليم در برابر سرنوشت از سوي ساختار استبدادي مانع از مشاركت گروههاي مختلف بوده است.
فرهنگ تشويق و ترويج فردگرايي منفي و بي توجهي به مصالح جمعي در قالب برخي از نحله هاي صوفي گري، درويشي، زهد مآبي، سكوت در قبال اعمال ناعادلانه قدرت و بي تفاوتي نسبت به امور اجتماعي گسترش يافت. به تعبيري دين به بياني مي‌خواست دنيا را مزرعه آخرت بداند. اگر دنيا مزرعه آخرت تلقي مي شد لازم بود كه اين مزرعه سرسبز و پربار بوده باشد. اين برخورد في نفسه مثبت و ارتباطش با آخرت تحت تاثير واقعيات زندگي و نظام استبدادي تخريب شده و مبدل به عدم اطمينان و امنيت گرديد (قادري، 1374: 175). در نتيجه جامعه ايران با عنايت به ساختار سياسي و اجتماعي كه به لحاظ تاريخي تجربه نموده است حاصل و برآيند وجود افرادي غير مشاركتي شده كه منافع فردي و فعاليت در مقياس فردي را بر منافع جمعي و فعاليت در مقياس جمعي ترجيح مي دهند.
در ديدگاه دوم، روحيه ايراني و شخصيت اساسي ايرانيان، روحيه و شخصيت جمع گرا معرفي شده است. در اين ديدگاه ميل به مشاركت و انجام كار گروهي يكي از الگوهاي فرهنگي غالب در فرهنگ جامعه ايران بيان شده است. از اين منظر، تاريخ اجتماعي كشور ما تاريخ مشاركت و فعاليتهاي جمعي است و اصناف به عنوان يكي از موسسات و نهادهاي اجتماعي به صورت خودجوش، غير دولتي و داوطلبانه فعاليت داشته اند. از جنبه تاريخي تا قبل از به وجود آمدن مفهوم دولت جديد در ايران يعني تا اواخر قرن سيزدهم، اصناف و واحدهاي اجتماعي بودند كه قاطبه مردم در آنها عضويت داشتند و فعاليتهاي مختلف اقتصادي، سياسي، فرهنگي و اجتماعي انجام مي دادند.عنوان شده است بنيانهاي مشاركت اجتماعي مانند تعاون و فرهنگ تعاوني، واحدها بهره برداري جمعي و نيز سنتهاي مشاركتي در ايران سابقه اي كهن دارد. در اين ديدگاه مسائل جغرافيايي، فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي از مهمترين عوامل گسترش مشاركت در ايران قلمداد شده است. به گونه اي كه اقليم خشك و كم باران در اكثر نواحي مركزي جنوبي و شرقي زمينه را براي ايجاد تشكل هاي مشاركتي در خصوص چگونگي تقسيم آب و زمين فراهم مي‌آورده است (فرهادي، 12:1374).
علاوه بر آن پذيرش دين اسلام توسط ايرانيان و تاكيد اين دين انسان ساز بر انسجام اجتماعي، مشاركت و همياري، تشكل هايي مانند شوراها، مزارعه، مضاربه، تعاون، وقف، مشاع و… را پديد آورده و سبب ايجاد واحدهاي جمعي و مشاركتي در جامعه گرديده است.
كمالي با استفاده از چهار شرط اجتماعي و ساختاري كه آيزنشتاد براي جامعه مدني مطرح مي نمايد، كه عبارتند از 1) استقلال نسبي حوزه اجتماعي از دولت 2) دسترسي بالنسبه مستقل به دولت يا برگزيدگان حاكم 3) وجود يك فضاي عمومي بالنسبه مستقل 4) حمايت قانوني، عنوان مي‌نمايد كه جامعه مدني در ايران به طور مستقيم موضوع شرط وجود «حاكم» و افراد «آزاد» نيست بلكه متكي به گروه ها و جماعات و نهادهاي آنها است كه از درجات قابل توجهي استقلال در برابر دولت برخوردارند. براين مبنا ادعاي مسعود كمالي اين است كه ايران حتي در آستانه دو انقلاب مدرن داراي جامعه مدني بود. جامعه مدني اي كه در آن علما و بازاريان دو گروه قدرتمند آن بودند و مي توانستند بر دولت و تصميم گيري اش تاثير بگذارند (كمالي، 1381: 63).در ديدگاه سوم، اين نكته مورد توجه قرار گرفته است كه ايرانيان از ديرباز در زمينه مشاركت با تناقضي عمده روبرو بوده اند. آنان در گستره تاريخ خود به علت حاكميت زور مداري و شناخته نشدن به عنوان شهروندان صاحب حقوق، از عرصه هاي رسمي و اجتماعي چشم پوشيده اند و آنها را متعلق به حكومت خودكامه دانسته اند و حتي گاهي به تخريب چنين عرصه هايي پرداخته اند. برعكس، در حيطه هاي غيررسمي، يعني حيطه هاي خانوادگي، محلي و مذهبي و در قالب صدها نهاد و سازمان غيررسمي، مشاركت ايرانيان فوق العاده بوده است. از اين جهت ايرانيان مشاركت جو تلقي مي‌شوند زيرا بدون آن قادر به خلق آثار تمدني و رويدادهاي بزرگ نبوده اند. با توجه به اين ماهيت تناقض آلود، مشاركت مردم كمتر مدون شده و در مطالعه مشاركت اجتماعي در ايران لازم است ماهيت متناقض مشاركت هاي جمعي و نمودهاي متعدد آن مورد توجه قرار گيرد (پيران، 1376: 38).در اين ديدگاه به اين نكته تاكيد شده است كه هر چند در تاريخ ايران شاهد رشد فرهنگ تعاون و همياري در امور اقتصادي و اجتماعي بوده ايم، ليكن مشاركت در زمينه هاي سياسي و برخي از ابعاد اجتماعي از يك وضعيت حداقل برخوردار است. بنابراين ايرانيان در گستره تاريخ خود به علت حاكميت نظام استبدادي و نظام اداري و برنامه ريزي متمركز، همواره از مشاركت فعال در عرصه هاي اجتماعي خودداري ورزيده اند ( غفاری و نیازی ، 256:1385).
2-1-1- مشاركت اجتماعي ايرانيان در بعد از انقلاب اسلامي
به طور كلي وضعيت مشاركت پس از پيروزي انقلاب اسلامي و در دوران جنگ تحميلي در جامعه ايران را مي توان مشاركت فزاينده و توده اي، عمدتاً با صبغه سياسي و ديني دانست. در اين دوره مشاركت مردمي صورتي توده اي براي حمايت از دولت و انقلاب داشته و ظهور آن در فعاليتهاي سياسي گسترده چون حضور در صحنه هاي سياسي جنگ تحميلي و انتخابات بوده است. ليكن مشاركت در ابعاد اجتماعي و اقتصادي به دلايلي چون فقدان نهادسازي و تشكيل نهادها و سازمانهاي لازم و نبود انگيزه لازم در مردم از عينيت لازم برخوردار نگرديده است(همان ،260). در بخش روستايي جامعه ايران بعد از انقلاب مشاركت فزاينده در قالب بسيج مردمي و حضور در صحنه داشتن كه عمدتاً بار سياسي و اجتماعي داشته از روزهاي اول پيروزي انقلاب و به صورت مشهودتر در جريان جنگ تحميلي جريان داشته است. بخش روستايي جامعه ايران پس از تحقق انقلاب و سقوط نظام سلطنتي به مانند بخش شهري ولي با نمايي و شهود بيشتر به دليل روابط ساختي حاكم بر آن دچار نوعي قطع ارتباط مديريتي با ساختار سياسي حاكم (دولت) گرديد. و عوامل دولتي حاكم بر جامعه روستايي قبل از انقلاب كه به تعبيري خود بهتر از هر كس شاهد و يا عامل جور و ستم روا داشته شد به روستاييان بودند با فروريختن تشكيلات دولتي خود را معزول يافتند و برآن شدند كه دخالتي در امور نداشته باشند (طالب، 1376، به نقل از غفاری و نیازی ، 262:1385). در نتيجه تمامي نهادهاي دست اندر كار در امور اجتماعي، سياسي، فرهنگي، بهداشتي و اقتصادي جامعه ايران به استثناء شركت هاي تعاوني روستايي به دليل ماهيت و كاركرد اقتصادي شان به يكباره از صحنه و حيات اجتماعي روستا غايب گرديدند .در سال 1358 جهاد سازندگي به عنوان نهادي انقلابي به فرمان رهبر انقلاب (ره) تشكيل گرديد و به عنوان نهادي انقلابي وارد روستاها مي گردد و الگوي مشاركتي فراينده (بسيج مردمي) با ورود نيروهايي از بيرون روستا تحت عناوين جهادگر و امدادگر … كه اين وضعيت در روستاهاي مناطق محروم مشهودتر بوده است در روستاها تقويت مي گردد به گونه اي كه مشاركت هاي جمعي خود انگيخته در ميان روستاييان احيا و تقويت مي گردد. در اين فاز نه تنها از وجود نظام ديوانسالاري خبري نيست بلكه ديدي منفي نسبت به آن وجود دارد. با ورود جهاد به روستاها نهاد ديگري نيز با روستاييان ارتباط برقرار مي كند و آن هيات هاي هفت نفره احياء و واگذاري زمين مي باشد كه در پي حل مشكل مالكيت اراضي و چگونگي استفاده از اراضي باير بوده است. توجه به اقدامات مشاركتي و حل مشكل مديريتي روستاها و تسهيل در ارتباط با مراكز دولتي جهت برخورداري از امكانات مادي و معنوي آنها روستاييان را به سمت تشكيل شوراهاي اسلامي روستايي كه در قانون اساسي مطرح شده بود ولي قوانين مربوط به چگونگي تشكيل آنها هنوز تصويب نگرديده بود كشاند به گونه اي كه با كمك نهادهاي انقلابي مرتبط با روستا چون جهاد سازندگي، هيات هاي هفت نفره احياء و واگذاري زمين و در مواردي با كمك سپاه پاسداران و كميته هاي انقلاب قبل از تصويب مصوب 1361 تشكيل و برگزاري انتخابات مربوط به شوراهاي روستايي به جهاد سازندگي داده شد و سپس با تجديدنظر در سال 1365 اختيار برگزاري انتخابات شوراهاي روستايي را مجلس به وزارت كشور داد. در مجموع يكي از نهادهاي مهم مشاركتي در سطح روستاها كه شوراي اسلامي روستا مي باشد تشكيل گرديد( غفاری و نیازی ، 264:1385-263).
2-1-2- کمیته امداد خمینی و مشارکت
سابقه شکل گیری و پی ریزی تشکیلات این نهاد (کمیته امداد خمینی) به سالهای قبل از پیروزی انقلاب و حدوداً سال 1342 بر می گردد که تعدادی از انقلابیون اول نهضت اسلامی که در زمره همراهان و همرزمان حضرت امام خمینی (ره) قرار داشتند و بعضاً مسئولان فعلی این نهاد می باشند . کمیته امداد خمینی به صورت رسمی در تاریخ 14 اسفند 1357 با صدور حکم تاریخی حضرت امام خمینی (ره) برای مدت نامحدود ، تشکیل گردید. کمیته امداد خمینی (ره) از نوع مؤسسات غیر انتفاعی و عام المنفعه است که مرکز اصلی آن در تهران بوده و در تمامی شهرستان ها و اکثر بخش های کشور و در بعضی نقاط خارج از کشور دارای شعبه است (حسینی ابری، 120:1380).
کمیته امداد با هدف یاری نمودن محرومان و مستضعفان از راه های قانونی تشکیل یافته و در راه امداد درماندگان و آسیب دیدگان و خودکفاکردن محرومان شهری و روستایی تلاش می کند(ازکیا، 42:1367). طرح اکرام ایتام ،با هدف رسیدگی به نیازهای مادی و معنوی فرزندان محروم از نعمت پدر از سال 1378 آغاز گردید کسب رضای الهی، احیای سنتهای حسنه ،پیشگیری از آسیبهای فردی و اجتماعی ایتام و نیز ارتقاءعزت نفس17 و امید آفرینی در آنان از جمله اهداف متعالی این طرح است. در بیش از یک دهه از عمر پر خیر و برکت اکرام انعکاس صمیمیت و همراهی حامیانی که تصنیف مهربانی را زمزمه کرده اند روشنی بخش وادی تکریم ایتام بوده است. طرح اکرام ،با هدف دستگیری و یاری رساندن به ایتام تحت پوشش امداد امام (ره) طراحی و اجرا گردید که بی تردید ستونهای استوار آن ایده های الهی و نو و حضور عملی ملت بزرگوار و فهیم و وجدانهای آگاه و بیدار است . در اصل بیست و یکم و بیست و نهم قانون اساسی مقرر گردیده دولت از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم حمایتهای مالی را برای یک یک افراد کشور تامین نماید.کمیته امداد امام خمینی (ره) به منظور یاری رساندن به اقشار جامعه و هدایت انگیزه کمک های مردمی ، انفاقات و صدقات ، اقدام به جلب مشارکت های مردمی نموده است. برنامه های امور اعتمادسازی و جلب مشارکت های مردمی این نهاد حول 5 برنامه به شرح ذیل می باشد:
فرهنگ سازی ، ایجاد و ترویج سنت های حسنه اسلامی و اعتمادسازی
توسعه مشارکت مردمی
احیاء و ترویج زکات
تأمین منابع نیروی انسانی مشارکتهای مردمی
هماهنگی شبکه های مردمی ومؤسسات عام المنفعه
 انسان در نظام اجتماعی اسلام دارای ارزش والایی است و حفظ حرمت و کرامت او بر همگان واجب است و خداوند رحمان دوست دارد که همه بندگانش درعزت به سر برند ،از سوی دیگر خداوند متعال خواسته است تا نیاز محرومان بدست همنوعانشان و به قصد قرب و رضایت پروردگار مرتفع گردد و همگان در امر انفاق و نیکوکاری مشارکت نموده تا زمینه زندگی عزتمندانه برای همه آحاد جامعه فراهم گردد.
برنامه های فرهنگ سازی ، ایجاد و ترویج سنتهای حسنه اسلامی و اعتماد18 سازی
فرهنگ سازی یکی از افقهای چشم انداز بیست ساله امداد است، ترویج سنتهای حسنه اسلامی را می توان جایگاهی برای سازماندهی ارزشهای اعتقادی و تعمیق آن در بینش افراد جامعه دانست و تلاشی است برای تحقق عملی اهداف و دستورات دینی و باورهای فرهنگی و در نهایت مشارکت آن در سطح جامعه و توسعه
2-1-3- برنامه توسعه مشارکت های مردمی
کمیته امداد خمینی به عنوان رابط و واسط بین نیکوکاران و نیازمندان جامعه با رعایت اصول حفظ عزت نفس و کرامت محرومین ، نیت خیر مردم را جهت مساعدت به افراد نیازمند عملی می سازد ، این معاونت به صورت کمی و کیفی و یا فراهم نمودن زمینه اجرایی لازم مطابق با امکانات بالقوه و بالفعل در سطح جامعه و در قالب طرح های متعدد و مختلف ملی ، منطقه ای درراستای چشم انداز 20 ساله کمیته امداد خمینی (ره) و توسعه مشارکتهای مردمی گام برمی دارد.
برنامه احیأ و ترویج زکات
زکات در لغت به معنای رشد و نمو و زیادتی است و معنی دیگر آن تزکیه و اصلاح می باشد. کمیته امداد خمینی (ره) با تأسی به آیات کتاب آسمانی و روایات ائمه معصومین زمینه احیاء و ترویج زکات را به عنوان یک واجب فراموش شده ویاهدف تأمین معیشت خانواده های نیازمند و محروم و با همکاری دیگر سازمانها و وزارت خانه ها در این راستا فعالیت می نماید. به منظور تشویق زکات دهندگان کمک های دریافتی در همان روستا یامنطقه که پرداخت کنندگان زکات حضور دارند هزینه می شود.
برنامه تأمین و آموزش منابع نیروی انسانی مشارکتهای مردمی
از حیاتی ترین اصول استقرار مشارکت های مردمی است. نیروی انسانی بکارگرفته شده لازم است. علاوه بر قوانین و آئین نامه ها و ساختار اداری روحیه مشارکت



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید