تقدیم به
کریمه اهل بیت حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها)
وزارت علوم، تحقیقات وفناوری

دانشگاه سوره
دانشکده فرهنگ و ارتباطات
پایان نامه دوره کارشناسی ارشد تبلیغ و ارتباطات فرهنگی
عنوان :
جایگاه تبلیغ دینی در سیاست ها و برنامه ریزی های فرهنگی کشور :
بررسی تطبیقی پنج دوره برنامه های توسعه کشور و سند چشم انداز بیست ساله
(براساس اسناد مکتوب)
استاد راهنما :
جناب آقای دکتر امیر عبدالرضا سپنجی
استاد مشاور :
جناب آقای دکتر حسن خجسته باقرزاده
نگارش :
زینب عبدالهی شترخفت
اسفندماه1391
چکیده :
هدف از اجرای این پژوهش، بررسی جایگاه تبلیغ دینی درسیاست ها وبرنامه ریزی های فرهنگی کشور، بررسی تطبیقی پنج دوره برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی کشور وسندچشم انداز بیست ساله است. از آنجا که این پژوهش، کاربردی می باشد و در زمره تحقیقات کیفی قرار دارد، از روش مطالعات اسنادی استفاده شده است. محتوای مورد تحقیق را پنج برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران وسندچشم انداز بیست ساله کشور تشکیل می دهد. باتوجه به نتایج بدست آمده در این پژوهش، دربرنامه اول ودوم ازالگوی خاصی برای تدوین بخش فرهنگ استفاده نشده است. توجه به بخش فرهنگ وتبلیغ دینی در برنامه ریزی فرهنگی برنامه اول ودوم بسیارضعیف بوده است بطوریکه در برنامه اول تنها یک تبصره از52تبصره ودر برنامه دوم 6 تبصره از 101 تبصره به حوزه فرهنگ وتبلیغ دینی پرداخته است. از برنامه سوم به بعد برنامه ها با دید واقع بینانه تری تنظیم شدند وهرچه رو به جلوتر حرکت کردیم بیشتر اصول برنامه ریزی در برنامه ها رعایت شده است، بطوری که برنامه پنجم نسبت به دیگربرنامه ها جامع تر است. بابررسی صورت گرفته مشخص شدکه برنامه ریزان کشور از الگوی توسعه گرا برای تدوین برنامه های سوم، چهارم وپنجم استفاده نموده اند.درتمام برنامه ها رویکرد مصداق گرایانه به ارتباط دین وفرهنگ مشاهده شد. فقط برنامه های چهارم وپنجم توسعه بعد از سندچشم انداز بیست ساله تهیه وتدوین گردیده اند. براساس مشاهدات صورت گرفته در سندچشم انداز بیست ساله فرهنگ وتبلیغ دینی به خوبی مورد توجه قرارگرفته است. طبق بررسی انجام گرفته بخش فرهنگ در برنامه های چهارم وپنجم منطبق بر اهداف ترسیم شده در سندچشم انداز بیست ساله است.
الف- فهرست مطالب
فصل اول :1
مقدمه :2
1-1 طرح مسئله :3
2-1 اهمیت پژوهش :3
3-1 اهداف پژوهش :4
الف . هدف اصلی:4
ب .اهداف فرعی:4
4-1 پیشینه تحقیق:……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..4
الف . پایان نامه ها :5
ب . کتاب ها :6
5-1 سوالات تحقیق :7
الف . سوال اصلی :7
ب . سوال های فرعی :7
فصل دوم :8
مقدمه :9
1-2 تعریف تبلیغات :10
2-2 تعريف تبليغ در كتب مرجع :12
3-2 اصول نظري تبليغ :13
4-2 تاريخچه تبليغات :14
الف . تبليغات نخستين :15
ب . تبليغات چاپي اوليه :15
ج . پيدايش تبليغات نوين :16
د. موسسه هاي تبليغاتي نوين :18
ه. رسانه الكترونيك :18
5-2 كاركردهاي اجتماعي تبليغات :19
6-2 انواع تبليغات :20
الف . تقسیم بندی تبلیغات برمبناهای مختلف :21
ب . تبلیغات محلی :21
ج . تبلیغات ملی :21
د. تبلیغات بین المللی – جهانی :21
7-2 انواع نقش هاي تبليغات :24
8-2 شيوه هاي تبليغات :25
الف . اقدام مستقیم :25
ب. اقدام غیر مستقیم :25
9-2 دین :25
10-2 تبلیغ دینی:…………………………………………………………………………………………………31
11-2 ویژگی های تبلیغ دینی :…………………………………………………………………………………….32
12-2 تعريف فرهنگ :…………………………………………………………………………………………..33
13-2 تاريخچه فرهنگ :………………………………………………………………………………………….34
-الف. مرحله اول :35
-ب . مرحله دوم :35
-ج. مرحله سوم :35
14-2 ويژگي هاي فرهنگ :35
15-2 سياست گذاري فرهنگي :…………………………………………………………………………………37
16-2 جايگاه سياست گذاري فرهنگي در نظام جمهوري اسلامي :………………………………………39
17-2 چارچوب نظری پژوهش :…………………………………………………………………………….40
الف . الگوهای سیاست گذاری فرهنگی :40
ب. الگوی آرمان شهرگرایی :40
ج. الگوی راهبردی :43
د. الگوی توسعه گرا :43
18-2 ارتباط دین و فرهنگ :44
الف) نسبت دين اسلام و فرهنگ با رويكرد مصداق گرايي :45
ب) نسبت دين و فرهنگ با رويكرد كاركردگرايي :46
19-2 قلمرو دين و فرهنگ :47
فصل سوم :49
مقدمه :50
1-3 روش كيفي :50
2-3 تفاوت روش كيفي با روش كمي :51
3-3 ويژگي هاي روش تحقيق كيفي :52
4-3 روش اسنادی :52
5-3 انواع اسناد :53
6-3 نقاط قوت روش اسنادي :54
7-3 نقاط ضعف روش اسنادي :56
8-3 محتوای موردتحقیق :56
9-3 ابزاروشیوه گردآوری داده ها :57
10-3 شيوه تجزيه و تحليل داده ها :…………………………………………………………………………………………………………………….57
فصل چهارم :58
1-4 برنامه اول:59
الف . هدفهای کلی :62
ب. گسترش کمی و ارتقای کیفی فرهنگ عمومی:……………………………………………………………….64
ج . تبصره های فرهنگی برنامه اول:66
2-4 برنامه دوم :70
الف . هدفهای کلی کیفی :70
ب . هدایت جوانان و نوجوانان در عرصه های ایمان مذهبی:73
ج . تبصره های فرهنگی برنامه دوم :74
3-4 برنامه سوم :78
الف . تبصره های فرهنگی برنامه سوم :80
4-4 برنامه چهارم :93
الف . تبصره های فرهنگی برنامه چهارم:95
5-4 برنامه پنجم :108
الف . تبصره های فرهنگی برنامه پنجم:110
6-4 متن کامل سند چشم انداز بيست ساله :115
7-4 پاسخ به سوالات تحقیق:117
الف . سوال اصلی:117
ب. سوال های فرعی:117
ج . برنامه اول :118
د . برنامه دوم :120
ه . برنامه سوم :122
ی. برنامه چهارم :124
و. برنامه پنجم :125
سند چشم انداز بیست ساله:127
8-4 میزان تطبیق بخش فرهنگ برنامه چهارم و پنجم با سند چشم انداز:128
فصل پنجم:130
1-5 نتیجه گیری:131
2-5 پیشنهادات:132
3-5 محدودیتها:133
منابع:134
ب- فهرست جداول و نمودارها
نمودار شماره 1 – قانون برنامه اول :66
نمودار شماره 2 – تصویرکلی برنامه اول :67
نمودار شماره 3 – خط مشی های اساسی برنامه اول :69
نمودار شماره4 – سیاستهای کلی برنامه دوم :78
نمودار شماره 5 – هدفهای کمی کلان برنامه دوم :78
نمودار شماره 6 – خط مشی های اساسی برنامه دوم:79
نمودار شماره 7 – تصویر کلی برنامه سوم :87
نمودار شماره 8 – تصویر کلی برنامه چهارم :104
نمودار شماره 9 – تصویر کلی برنامه پنجم :120
جدول شماره 1 – الگوی آرمانشهرگرایی:42
جدول شماره 2 – اعتبارات جاری برنامه اول :76
جدول شماره 3 – اعتبارات عمرانی برنامه اول :76
فصل اول :
طرح تحقیق
مقدمه :
فرهنگ مجموعه ای از باورها، آیین ها، اندیشه ها، آداب و رسوم و ارزش های حاکم بریک جامعه است. به عبارتی دیگر فرهنگ مقوله ای است که در سطح جامعه وگروه و در تعامل میان این دو معنا پیدا می کند. در واقع فرهنگ مقوله ای فراگیر است و انسانها به صورت خودآگاه و ناخودآگاه از آن بهره مند می گردند و بر آن تأثیر می گذارند . فرهنگ مهمترین عامل در شخصیت دادن و شکوفا نمودن استعدادهای نهفته افراد جامعه به شمار می رود و بیانگر هویت یک اجتماع است. هر جامعه ی انسانی، دارای فرهنگ خاص خود می باشد که ریشه در تاریخ، آداب، رسوم، زبان، دین و اعتقادات آن جامعه دارد. فرهنگ از دیرباز مورد توجه اقشار مختلف جامعه به خصوص اندیشمندان و سیاستمداران بوده است و از زمانی که به عنوان مبنای توسعه شناخته شد، توجه به آن فزونی یافت. از این زمان به بعد هر جامعه و کشوری که به دنبال توسعه است، باید به ریشه های فرهنگی خویش توجه نموده و گامهای اساسی در جهت اشاعه و توسعه آن بردارد.(پهلوان،1390)
تبلیغات یکی از ابزارهای مهم ارتباطی در عرصه های مختلف اعم از فرهنگ، کسب و کار و … می باشد. موفقیت یا عدم موفقیت بسیاری از سازمانها، شرکت ها و یا حتی دولتها در گرو فعالیتهای تبلیغاتی آنهاست. تبلیغ تلاشی است جهت برقراری یک ارتباط متقاعد کننده برای تغییر یا ثبات نگرش افراد که بیانگر رفتار آینده آنهاست و بدون شک تبلیغات می تواند نیرویی قوی برای تغییر باشد .
تبلیغ دینی نیز از این قاعده مستثنی نیست و پیش از هزارو چهارصد سال است که استمرار دارد و استمرار این امر بی شک تأثیرگذار است و ثمرات بیشتر و پربارتری را همراه خود خواهد داشت .
اما رابطه تبلیغ دین و فرهنگ چگونه است و چگونه باید باشد. نظریات مختلفی پیرامون این ارتباط وجود دارد برخی مانند: هافستد و دورکیم معتقدند که دین محصول فرهنگ است.
برخی دیگر معتقدند دین از عوامل فرهنگ ساز است و رویکرد سومی که نسبت به این دو وجود دارد این است که دین منشأ فرهنگ سازی است. اینجاست که این سؤال به ذهن خطور می کند که جایگاه واقعی تبلیغ دین در فرهنگ چیست و میزان تأثیرگذاری آن تا کجاست. برای یافتن پاسخی معقول و منطقی باید به کاوشی عمیق پرداخت .
طرح مسئله :
شریان حیاتی مادی و معنوی یک ملت و کلاً جوامع بشر تبلیغات است. امروز بودجه تبلیغات در جهان آن چنان است که در اغلب کشورهای استعمارگر این بودجه با بودجه تسلیحاتی متناسب است. مسئله تبلیغ از آنجا از اهمیت ویژه برخوردار است که یک مکتب و ایدئولوژی زمانی می تواند به اوج برسد و بیشتر عمر کند، که بتواند با مردم و جوامع بشری ارتباط برقرار کند. (حسنقلی پور ،1388)
بنابراین اگر یک مکتب نتواند ارتباط ورابطه را برقرار سازد و اوج نگیرد، در برابر موج تبلیغات فرهنگهای مسلط سرانجام فراموش و نابود خواهد شد. تبلیغ در اسلام نیز موضوعی است که دارای اهمیت ویژه ای می باشد. درک اصول، شرایط، ویژگی ها و ابزار تبلیغ دینی می تواند راه گشای ما در این عصر باشد. پیامبر اکرم (ص) با بکارگیری یک سیره تبلیغی منسجم و هماهنگ بود که توانست ایده های ناب و زلال الهی را به گوش جهانیان برسانند .
نظام جمهوری اسلامی نیز با خمیر مایه اعتقادی و مذهبی پایه ریزی شده و دارای ماهیتی کاملاً دینی است. برهمین اساس ضرورت دارد این ماهیت به طور مستقیم و متناسب با مقتضیات زمانی در تمامی اجزاء و بخشهای نظام و در سطوح جامعه به خصوص سطوح مختلف برنامه ریزی و سیاستگذاری های فرهنگی کشور جریان داشته باشد.
در این میان یک سوال بسیار حائز اهمیت وجود دارد و آن اینکه آیا به تبلیغ دین در برنامه ریزی های فرهنگی کشور توجه شده است و جایگاه تبلیغ دین در این برنامه ریزی ها و سیاستگذاری های کشور کجاست که باید به آن پاسخ داده شود .
کلیدواژه: تبلیغ، دین، تبلیغ دینی، فرهنگ، سیاست گذاری فرهنگی
اهمیت پژوهش :
دین مبین اسلام،آیینی جهانی و جاودانه است وآمده تا رابطه بین خدا، انسان و جهان را تبیین و تنظیم کند. چنین دینی برای تحقق ویژگی هایی که از خاتمیت آن برخاسته، باید تبلیغی نیز باشد و از همه ظرفیتها برای گسترش خود بهره ببرد تا مفاهیم و پیامهای آسمانی آن به همه انسانها برای همیشه و در همه جا برسد و اتمام حجت محقق گردد. برای رسیدن به این هدف باید تمهیدات لازم اندیشیده و ابزارهای مورد نیاز به کار گرفته شود. تبلیغ دین درسیاست ها و برنامه ریزی های کلان فرهنگی کشور توسط مسئولان برنامه ریز کشور یکی از مهمترین تمهیداتی است که باید به آن توجه داشته باشند. لذا این مسئله که میزان توجه مسئولان در برنامه ریزی های فرهنگی کشور به مقوله تبلیغ دین به چه میزان است، انجام این تحقیق را ضروری می نماید.
اهداف پژوهش :
دولتها در عصر امروز با توجه به امکانات مادی و انسانی و جایگاه خویش در نظامهای سیاسی حاضر، توانایی بسیار بالایی جهت سرمایه گذاری در بخش فرهنگ، سیاستگذاری و برنامه ریزی فرهنگی دارند. از طرفی سیاستگذاری و برنامه ریزی فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران به شدت تحت تأثیر ماهیت اسلامی حکومت قرار گرفته است. نوع نظام سیاسی ، نفوذ علمای دینی، رهبران سیاسی و همچنین مطالبات دینی مردم از حکومت همه از عواملی هستند که بر سیاست گذاری فرهنگی می توانند بسیار تأثیرگذار باشند.
هدف اصلی:
هدف اصلی در این پژوهش بررسی جایگاه تبلیغ دین در برنامه ریزی ها و سیاستگذاری های فرهنگی کشور (پنج برنامه توسعه جمهوری اسلامی ایران و سند چشم انداز بیست ساله) می باشد.
اهداف فرعی:
در این تحقیق ضمن بررسی هدف اصلی، اهداف فرعی نیز دنبال می شودکه عبارتند از:
1) بررسی میزان توجه به حوزه فرهنگ در پنج برنامه توسعه جمهوری اسلامی ایران
2)بررسی میزان توجه به حوزه فرهنگ در سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران
3)بررسی میزان توجه به تبلیغ دینی در پنج برنامه توسعه جمهوری اسلامی ایران
4) بررسی میزان توجه به تبلیغ دینی در سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران
5) بررسی تطبیقی پنج برنامه توسعه جمهوری اسلامی ایران در بخش فرهنگی و تبلیغ دینی باسند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران
پيشينه تحقيق :
سياست گذاري فرهنگي مقوله اي جديد در ايران است. در چند سال اخير تلاشهايي براي عملي كردن فرآيند سياستگذاري صورت گرفته و كتب، پایان نامه هاو مقالات معدودي در اين زمينه به رشته تحرير درآمده است. همايش هاي چندي نيز برگزار شده كه در اين زمينه كارشناسان به بحث و تبادل نظر پرداخته اند.
پایان نامه ها :
ازجمله پایان نامه هایی که به بررسی ساختار برنامه ریزی در ایران پرداخته است می توان به پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد خانم مرجان ذکایی در دانشگاه تهران باعنوان ارزیابی ساختار برنامه ریزی در ایران: با نگاهی به برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اشاره نمود. این تحقیق در 4 فصل تهیه شده است . پس از مقدمه، در فصل اول چارچوب نظری برنامه ریزی ارائه شده است . در این فصل به جایگاه اقتصاد فرمان در نظامهای اقتصادی و ضرورت برنامه ریزی پرداخته شده است . پس از دریافت ضرورت برنامه ریزی، در همین فصل تعریف برنامه ریزی، انواع برنامه و مراحل برنامه ریزی در چارچوب نظری عنوان شده است . فصل دوم به تاریخچه برنامه ریزی در ایران اختصاص دارد. در این فصل ضمن بیان زمینه های ظهور برنامه ریزی در ایران به بررسی 5 برنامه عمرانی پیش از انقلاب و برنامه اول توسعه پس از انقلاب پرداخته شده است . تلقی برنامه ریزان از توسعه نیز در این فصل مورد بررسی قرار گرفته است . فصل سوم به ارزیابی برنامه دوم توسعه اختصاص دارد. این ارزیابی در سه سطح ارزیابی نظام برنامه ریزی، ارزیابی ساختار برنامه ریزی و ارزیابی عملکرد برنامه صورت گرفته است . ارزیابی عملکرد برنامه شامل دو بخش ارزیابی عملکرد اهداف کیفی و ارزیابی عملکرد اهداف کمی است . فصل چهارم، شامل خلاصه، نتیجه گیری و پیشنهادهاست .
بررسی برنامه ریزی بخش فرهنگ وهنردربرنامه پنجساله اول توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران، عنوان پایان نامه دیگری است که به بررسی نقش هنر و فرهنگ در برنامه اول توسعه پرداخته است. این پایان نامه که توسط ظهور عباسیان در مقطع کارشناسی ارشد و در رشته مدیریت فرهنگی دانشگاه تهران به رشته تحریر در آمده ، استاد حسین عظیمی مسولیت راهنمایی آن را به عهده گرفته است.
این رساله در 4 فصل تنظیم گردیده است.در فصل اول نگرش در ارزش های کلی حاکم برنظام وبرنامه ریزی فرهنگی وعملکرداین برنامه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی دارد. در فصل دوم بخش های حاکم بر نظام فرهنگی کشور پس از انقلاب اسلامی ایران مورد بررسی قرارگرفته وفصل سوم پایان نامه به چگونگی شکل گیری برنامه اول توسه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران اختصاص یافته است. درنهایت فصل چهارم این پایان نامه اختصاص به بخش فرهنگ وهنر در برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران دارد.
کتاب ها :
در زمينه سياستگذاري فرهنگي مي توان به كتاب «سياستگذاري و برنامه ريزي فرهنگي در ايران» به قلم دكتر پرويز اجلالي (1379) اشاره كرد وي در اين كتاب با بررسي مفهوم فرهنگ از ديدگاه خرد و كلان كار خويش را آغاز نموده و سپس بصورتي مختصر به بحث درباره توسعه و فرهنگ و توسعه فرهنگي پرداخته است. سلسله مباحثي درباره سياستگذاري فرهنگي و برنامه ريزي فرهنگي و همچنين روش تدوين برنامه توسعه بخش و يك سري پيوست مطالب بعدي كتاب را شكل مي دهند.
كتاب«اصول و مباني سياست فرهنگي در جمهوري اسلامي ايران» كه به كوشش رسول حسين لي (1379) به زيور طبع آراسته شد در همين زمينه است. اين كتاب با بحث روش مطالعه سياستهاي فرهنگي يك كشور آغاز مي شود و سپس آقاي حسين لي پيش نويس پيشنهادي اهداف، اصول و سياستهاي فرهنگي جمهوري اسلامي ايران را آورده و در ادامه اصول سياست فرهنگي جمهوري اسلامي ايران را مي آورد. در ادامه پنج مقاله از پنج نفر از كارشناسان در اين زمينه درباره ضرورت برنامه ريزي و سياست گذاري بخش فرهنگ، امكان پذيري برنامه ريزي فرهنگي، بررسي تطبيقي شاخص هاي فرهنگي ايران با ساير كشورهاي جهان، باورهاي فرهنگي مناسب توسعه ايران و روند مسائل فرهنگي كشور آورده شده است.
كتاب «فرهنگ، سياست و توسعه در ايران امروز» (1379) مجموعه مقالاتي است كه در گردهمايي ساماندهي فرهنگي كشور ارائه گرديده اند. اين كتاب مجموعه سي مقاله از سي نويسنده مختلف و در زمينه هاي مختلفي با موضوعاتي چون توسعه و فرهنگ، قانونمندي فعاليتهاي فرهنگي، مساله شناسي در حوزه فرهنگ، فرهنگ ما و تجربياتي از برنامه ريزي، اقتصاد فرهنگ، فرهنگ مصرف، دين و برنامه ريزي، دين و ساماندهي فرهنگي، منهيات فرهنگي و … مي باشد.
در سال 1382 توسط انتشارات مركز بازشناسي اسلام و ايران به اهتمام دكتر مجيد وحيد نيز كتابي با عنوان«سياستگذاري و فرهنگ در ايران امروز» به زيور طبع آراسته گرديد. در اين كتاب كه متشكل از مجموعه مقالاتي است كه موضوعات متعددي در زمينه فرهنگ پرداخته شده است مانند، سياستگذاري فرهنگي، سياستگذاري اقتدارگرايانه و دموكراتيك فرهنگي، سياست پذيري فرهنگ، چالشهاي سياستگذاري فرهنگي، آسيب شناسي فرهنگ و …
سوالات تحقیق :
در این پژوهش به دنبال پاسخ به یک سوال اصلی وچندسوال فرعی هستیم که عبارتنداز :
سوال اصلی :
آیادرپنج برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی کشور وسندچشم انداز بیست ساله به تبلیغ دینی توجه شده است؟
سوال های فرعی :
1) آیا در پنج برنامه توسعه جمهوری اسلامی ایران به بخش فرهنگی توجه شده است؟
2)آیادر سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران به بخش فرهنگی توجه شده است؟
3) آیا تبلیغ دینی در پنج برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفته است؟
4) آیا تبلیغ دینی در سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفته است ؟
5)ازچه الگویی برای تدوین بخش فرهنگ پنج برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی کشور استفاده شده است؟
6)در پنج برنامه توسعه کشوروسندچشم انداز بیست ساله چه رویکردی نسبت به دین و فرهنگ وجود دارد؟
فصل دوم :
مرور مبانی نظری، پیشینه وسوالات تحقیق
مقدمه :
در گذشته آگهي تنها به منظور اعلان يا مطلع كردن عامه مردم به كار مي رفت كه به اشكال مختلف از جمله «جارزدن» در اماكن عمومي، «نصب اعلانات دولتي» در معابر و يا «چاپ آگهي» در مطبوعات، در تاريخ ضبط شده است. در دنياي امروز كه عصر توليد انبوه و مصرف نام گرفته، بخش مهمي از هدف تبليغات، مطلع كردن مردم از تازه هاي توليد است و تبليغات،كوششي كم و بيش نظامند براي تحت تأثير قرار دادن عقايد، نگرشها و يا رفتارهاي ديگران با استفاده از نمادهايي چون كلمات، اشارات ، پلاكاردها، بناهاي يادبود، موسيقي، لباس، آرايش مو، نشانه ها، طرح هاي روي سكه ها، تمبرهاي پستي و نظاير آنهاست. وجه تمايز عمده تبليغات با گفت و گوهاي معمولي و تبادل آزادانه عقايد، تأكيد به نسبت بالا بر هدفمندي و قابليت نفوذ فعاليتهاي تبليغاتي است. به بيان روشن تر، مبلغ، هدف يا اهدافي خاص را دنبال مي كند و براي دستيابي به اين اهداف، در بيان حقايق، بخشها و نمادها به گزينش مي پردازد و راه و روشي را برمي گزيند كه بيشترين ميزان تأثير را به همراه آورد.
امروزه تبلیغات جزء لاینفک اجتماع در کشورهای توسعه یافته و جهان سوم بشمار می رود و ریشه های نفوذ تبلیغات را می توان در همه عرصه های زندگی بشر امروز اعم از: هنر، فن آوری، تولید و حتی سیاست و … دید. تبلیغات یک ابزار مهم ارتباطی و ترویجی است و یکی از مهمترین ابزارها برای تأثیرگذاری بر رفتار خریداران احتمالی می باشد.گستره وسیعی از نهادها، مؤسسات و شرکتها، از شرکتهای بزرگ چند ملیتی تا خرده فروشی های کوچک، جهت ارائه نگرش یا سیاست ها و یا به فروش رساندن کالاها و محصولات خود بر تبلیغات تکیه دارند .
افزایش روز افزون هزینه های تبلیغاتی مؤسسات و شرکتها نشان دهنده افزایش اهمیت تبلیغات می باشد. هر یک از ما روزانه خواسته یا ناخواسته در معرفی حجم عظیمی از تبلیغات هستیم . بنابراین شناخت علمی و صحیح تبلیغات و انواع آن و نقش ها و شیوه های تبلیغاتی لازم و ضروری به نظر می رسد .
تبلیغات به این مفهوم است که توجه مخاطب هدف به یک پیام خاص جلب شود، که توسط تبلیغ کننده یا همان منبع پیام ارائه می شود. در این مفهوم، تبلیغات جلب توجه افراد به سمت محصولات، خدمات و ایده های شرکت و یا مؤسسات می باشد. امروزه کارکرد تبلیغات در مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نیز به شدت اهمیت یافته و این موضوع نیز مؤکد اهمیت علم تبلیغات است .
تعریف تبلیغات :
تعاریف متعددی از تبلیغات در زبانها و فرهنگهای مختلف ارائه شده است. به عنوان مثال در لغت عرب «تبلیغ » به معنای دعوت، اعلام و دعایه استعمال می گردد، در فرهنگ غربی معمولاً واژه پرو پاگاندا 1 مورد استفاده قرار می گیرد. معنی کلی و وسیع پرو پاگاندا، پخش کردن و افزودن است .
ساده ترین تعریف از تبلیغات توسط دکتر دانیل استاریچ ارائه شده است، مبنی بر اینکه :
آگهی نمایشی است که به وسیله یک شخص یا یک مؤسسه معین انتشار می یابد و هدف آن نفوذ در عقاید و اعمال مردم است .
برخی از مهمترین تعاریف تبلیغات عبارتند از :
• امام خميني (ره) : « تبليغات، همان شناساندن خوبي ها و تشويق به انجام آن و ترسيم بدي ها و نشان دادن راه گريز و منع آن است» (امام خميني (ره) ، 339:1374)
• حميد مولانا : «تبليغ، عبارت است از نشر و پخش يك اصل و مقصود نهايي از راه افزايش يا گسترش و تغيير طبيعي در شرايط زماني و مكاني مخصوص» (اسدي طاري ، 54:1372)
• شيخ محمد غزالي : « تبليغ ، نوعي اعلام است كه خداي واحد و دين حق او را مي شناساند و چهره اي راستين از رسالت محمد (ص) بي هيچ كاستي و زيادي ترسيم مي كند».(باهنر ، 28:1388)
• محي الدين عبدالحليم : «تبليغ عبارت است از مسلح ساختن توده هاي مردم به حقايق دين اسلام كه برگرفته از كتاب خدا و سنت پيامبرش باشد، چه مستقيم و چه غيرمستقيم و از راه وسيله اي ارتباطي و داراي پشتوانه گسترده و عميق در موضوع رسالتي كه بدان مي پردازد. اين تبليغ نيز با هدف ايجاد افكار عمومي برتري كه حقايق ديني را فهم و درك كند و از آن در اعتقادها، عبادتها و معامله هاي خود تأثير پذيرد، انجام مي گيرد».( باهنر، 29:1388)
• فيصل حسون :« تبليغ اعلامي است كه به نشر دعوت اسلامي اقدام مي كند و عهده دار مقابله با هجومهاي شك برانگيزي كه اسلام در معرض آن قرار مي گيرد، و نيز نقش پيشتاز اسلام را در بيرون بردن انسانيت از تاريكي ها به سوي نور آشكار و تمامي نيروهاي فكري، فرهنگي، علمي، اقتصادي، سياسي و انساني اسلام را در راه خدمت به اسلام و مسلمانان جهت مي دهد».(همان: 29)
• ترانس كوالتر: «تبليغات را تلاش عمومي برخي از افراد يا گروه ها براي بهره گيري از وسايل ارتباطي در كنترل، تغيير و يا شكل دادن نگرش ديگر گروه ها به طريقي مي داند كه واكنش آنها در يك موقعيت ويژه به اندازه مطلوبي كه هدف مبلغ است تحت تأثير قرار بگيرد»(پوركريمي ، 312:1381)
• لئوناردو دوب : «تبليغات عبارت است از اقدامات متوالي و منظمي كه فرد يا افراد ذينفع از راه تلقين براي نظارت بر وصفهاي رواني گروه هايي از افراد و درنتيجه نظارت بر رفتارهاي آنها انجام مي دهند»(طاهر نسبي، 21:1381)
• برنيز: از انديشه گران اجتماعي معتقد است : «تبليغات به ويژه تبليغات نوين، تلاشي است پيگير براي ايجاد يا مشكل دادن رخدادها به منظور تحت تأثير قراردادن روابط عامه مردم با كار فكري يا گروهي »( دادگران ، 49:1374)
• انجمن بازاریابی آمریکا 2، تبلیغات را به عنوان « هر شکلی از نمایش و ترویج پولی کالاها، خدمات یا ایده ها توسط حامی مشخص » تعریف می کند .
• دیوید اگیلوی3 « تبلیغات را وسیله ای برای توسعه تصویر برند، افزایش سهم بازار و سود سازمان در دراز مدت می داند .
• از نظر جان میر4 « تبلیغات انتشار اطلاعات درباره ایده، خدمت یا محصول است تا اقدامی مطابق خواست تبلیغ کننده صورت گیرد »
• بولینگ 5 می گوید : « تبلیغات هنر ایجاد تقاضا برای محصول یا خدمت می باشد.»
• طبق تعریف فیلیپ کاتلر6 « هرگونه نمایش و ترویج غیر شخصی کالاها، خدمات یا ایده ها که در ازای آن توسط یک حامی مشخص پولی پرداخت می شود ».
در تعریف دیگر، تبلیغات به عنوان روش یا روشهای بهم پیوسته و در قالب یک مجموعه برای بسيج و جهت دادن نیروهای اجتماعی و فردی از طریق نفوذ در شخصیت، افکار و عقاید و احساسات آنها جهت رسیدن به یک هدف مشخص که این هدف ممکن است سیاسی، نظامی، فرهنگی و …. باشد.
برخی از تحلیل گران، تبلیغات را نوعی کار آموزشی می دانند و این نوع را بهترین روش تبلیغات برشمرده اند. اگرچه ماهیت تبلیغات با آموزش تفاوت روشن دارد، ولی بسیاری بر این باورند که تبلیغات و آموزش درتعامل با همدیگر معنا دارند، که تعریف زیر معطوف به این موضوع است :
تبلیغات در بهترین و اصولی ترین شکل آن یک فعالیت آموزشی است که به منظور نشر دانش و آگاهی های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و نشر ارزش و سجایای اخلاقی صورت می گیرد.
تعريف تبليغ در كتب مرجع :
برخي از تعاريف تبليغات در كتب مرجع عبارتند از:
فرهنگ معين : « 1. تبليغ tabliy [ع] [مص م] رسانيدن پيام يا خبر يا مطالبي به مردم ، ابلاغ .2. موضوعي با انتشار اخبار ( به وسايل مختلف مانند راديو و تلويزيون ، روزنامه و غيره) در اذهان عمومي جاگير كردن».
– زمينه جامعه شناسي ا.ح.آريانپور: «آوازه گري يا تبليغ فعاليتي است براي دگرگون كردن عقايد عمومي از راه هاي غيرمستقيم و احياناً پنهان با وسايلي مانند زبان، خط، تصوير و نمايش و جز اينها».
– دايره المعارف جامعه شناسي : «تبليغات به كارگيري نمادها براي انتقال سريع عقايد به بسياري از مردم است» (Encyclopedia of socialogy , 1974:226)
– دايره المعارف كالي يرز : «تبليغات، انتشار، گسترش و رشد دادن پرداخته هاي فكري افكار، ديدگاه ها، نظريه ها و برنامه هاست»‌ (Colliers.Encyclopedia,1963:410)
– دايره المعارف بريتانيكا : «تبليغات، انتشار اطلاعات، حقايق، دلايل و شايعه هاي نيمه راست يا كاملاً دروغ براي نفوذ در افكار عمومي است» (the New Encyclopedia Britanica,1990:728)
– دايره المعارف آمريكانا : «تبليغات، تلاشي است براي متقاعد كردن با يك نفع مشخص و آگاهانه از طريق تأثيرگذاري به وسيله تكرار متوالي يك محتواي معين بر گرايشها و افكار افراد يا گروه هايي كه هنوز متقاعد نشده اند» (Americanna Encyclopedia,1990:650)
– دايره المعارف بين المللي : «تبليغات، دستكاري به نسبت حساب شده انديشه ها و رفتار ديگران است به وسيله نمادها (واژه ها، اشاره ها، پرچمها، تصويرها، بناهاي تاريخي، موسيقي و مانند آن ) با در نظر گرفتن و ملاحظه باورها، ارزشها و رفتارهايي كه اين اشخاص (واكنش نشان دهنده ها) به آنها به چشم يك موضوع مهم و بحث انگيز مي نگرند؛ تبليغات نوعي ارتباطات است كه مي كوشد ديدگاه ها و واكنشهاي ديگران را تحت تأثير قرار دهد؛ بدون توجه به واقعي بودن (نبودن) پيام تبليغات تلاشي است در چهارچوب ارتباطات اقناع گر كه با انگيزه تأثير بر ديدگاه و رفتار افراد براي رسيدن به اهداف مورد نظر مبلغ، برنامه ريزي شده است» (International Encyclopedia,1975:97 )
– فرهنگ آكسفورد : « تبليغات، بيان افكار يا رفتارهاي سازمان يافته از سوي افراد يا گروه هايي با هدف تأثير بر افكار يا رفتارهاي افراد يا گروه هاي ديگر براي اهداف از قبل تعيين شده است كه از طريق به كارگيري (ماهرانه) روانشناسانه انجام مي گيرد».
– فرهنگ وبستر : «تبليغات، هرگونه نشر و ترويج گسترده و سازمان يافته ايده ها، نظريه ها وكارهاي مشخص و غيره براي پيش بردن هدف يك نفر يا ويران كردن هدفي متضاد (با هدف او) است.»
– فرهنگ ميراث آمريكايي : «تبليغات، ترويج و انتشار منظم يك دكترين خاص است».
– فرهنگ اصطلاحات اجتماعي و اقتصادي : «تبليغات، نشر عقايدي است كه انسانها به پيروي از آنها علاقه مند هستند».(باهنر،27:1388)
اصول نظري تبليغ :
اصول نظري براساس چهار پايه اصلي در ارتباطات يعني منبع، پيام، رسانه ها و مخاطب بنا شده است (ميرسعيد قاضي،32:1377)
1. منبع : منبع پيام ارتباطي، عبارت است از فرد يا موسسه اي كه ارتباط را برقرار مي كند. براي اين كه اين ارتباط به موفقيت بينجامد، بايد از ديدگاه مخاطبان، معتبر و جذاب باشد. عوامل مربوط به اعتبارات مخاطبان، اينكه پيش زمينه ذهني آنها درباره منبع چيست و آيا منبع را دوست مي دارند؟ آيا با آن احساس راحتي مي كنند؟ آيا به آن احترام مي گذارند؟ و آن را تحسين مي كنند؟ همگي به گيرايي و جذابيت منبع بستگي دارد.
در اينجا اين پرسش مطرح مي شود كه كدام يك مهم تر است ؟ اعتبار يا جذابيت ؟ بايد گفت: بستگي به مخاطبان و موضوع تبليغ دارد. تجارب عملي نشان داده است كه گروه سني جوان تر و دارندگان تحصيلات بالا به شهرت و جذابيت بيش از اعتبار اهميت مي دهند.
2. پيام : ميزان اثر بخشي پيام بر مخاطبان، بستگي به اين دارد كه آيا مخاطبان، پذيراي پيام هستند و آن را با عقايد و منافع خود همسو مي دانند يا خير . هنگامي كه استدلالهاي منبع پيام با عقايد مخاطبان همسو باشد، امكان زيادي براي پذيرش پيام وجود دارد. ولي چنانچه استدلال برخلاف باورها و منافع مخاطبان باشد، امكان پذيرش آن بسيار ضعيف است . هميشه متن اقناعي و ترغيبي را بايد از آنجا كه مخاطبان آن را باور دارند و به آن معتقد هستند آغاز و به تدريج دلايلي را كه براي آنان مهم است، مطرح كرد؛ تا به هنگام طرح و بيان مطالب مخالف باور آنان، بتوان با استدلال قوي و قابل فهم مخاطبان پيش رفت. بايد در نظر داشت كه بين عقيده و گرايش تفاوت وجود دارد. از اين رو بايد ابتدا گرايش و سپس عقيده مخاطب را تغيير داد.
3. رسانه : رسانه عامل انتقال پيام به مخاطبان است. پيشرفتهاي فناوري در زمينه اطلاع رساني، اين امكان را فراهم كرده است كه براي مثال در زمينه ارتباط نوشتاري، براي اثر بخشي بيشتر بتوان آن را با نوار ويدئو، ديسكت كامپيوتري، اسلايد، عكس، جدولها و نمودارهاي رنگي همراه كرد. با ارسال اين عوامل در حقيقت، نوشتار با عناصر سمعي و بصري تقويت مي شود. هنگامي كه نوشته اي به فرد يا موسسه اي پيشنهاد مي شود، ضمن ياري گرفتن از عناصر گفته شده، سازماندهي متن نوشتاري بايد اين چنين باشد :
1- اشاره به مشكل و بيان و تشريح و تفسير آن
2- بيان منافع مخاطبان در حل مشكل
3- پيشنهاد راه حل عملي و مشخص
4- ارائه اطلاعات كافي تا مخاطبان بتوانند تجسم كنند كه پيشنهاد ها و راه حلهاي بيان شده چگونه به رفع مشكل مي انجامد.
4. مخاطبان : مخاطبان در چرخه ارتباطات اقناعي مهم ترين عنصر را تشكيل مي دهند. چرا كه اين مخاطبان هستندكه بايد تصميمي اتخاذ كنند، عملي انجام دهند يا گرايش خود را تغيير دهند. يك پيام ارتباط اقناعي ممكن است فردي را متقاعد سازد اما در فرد ديگري اثربخش نباشد . چرا ؟
پژوهشها تا اينجا نشان مي دهد كه سه عامل، ميزان اثربخشي يك پيام را تعيين مي كند.
1- شخصيت مخاطب
2- احاطه وي برمسئله اي كه ارتباط اقناعي در آن زمينه صورت گرفته است.
3- شناخت ميزان منافع وي در حل مسئله( باهنر، 1388: 232)
تاريخچه تبليغات :
تاريخ به معناي بعد زماني تبليغات پيوند محكمي با تاريخ حيات بشريت دارد. تبليغات از حيات فكري و ادبي و مصالح حياتي انسان سرچشمه مي گيرد و از آن جداشدني نيست و علي رغم تحول و تطور وسايل ارتباطي و خبررساني و تبليغات كه در روند زمان فرازونشيب فراوان داشته و دارد، اصل تبليغات با اهدافي گوناگون ثابت و هميشگي است .
تاريخ پر فرازونشيب جوامع انساني، حاكي از آن است تبليغات و ارتباطات فكري و اعتقادي در هيچ عصر و زماني از هيچ جامعه اي جدا نبوده است . حتي جوامع ساده و ابتدايي نيز ناگزير بوده اند پيام هاي خود را در رابطه با مسائل مشترك حياتي به هر نوع ممكن، اعم از نقوش، حجاري، دود، آتش، شيپور، تصاوير،پرچم ها، كلمات، اشارات، شايعات، جارچي ها،كبوتران و ديگر سمبل ها و رمزها و ابزارها به هم نوعان خود منتقل كنند. آثار باقيمانده از پيشينيان طي ساليان دراز از عصر حجر و سالهاي پيش از آن، و خطوط و تصاوير روي سنگها و بناهاي تاريخي و حتي كوزه هاي سفالي و سكه هايي كه از اعماق ويرانه ها به دست آمده، نشان دهنده آن است كه انسانهاي پيشين از هيچ كوششي جهت ايجاد ارتباط و تبليغات دريغ نكرده اند و سعي نموده اندكه زندگي تاريخي خود را در طول زمان با حيات ادبي و اعتقادي خود استمرار دهند، كه اين نيز همگام بودن تبليغات و ارتباطات با زندگي بشر را نشان مي دهد.
دايره المعارف كاليزر در اين باره مي نويسد :
تاريخ تبليغات، تاريخچه گسترش آگاهانه و عمومي عقائد است. علامات، سخنوري ها، سمبل ها، آوازها، رنگ آميزي ها، نقاشي ها و كنده كاري هاي ابتدائي و علامات ارتباطي به شيوه ابتدائي وسايل تبليغاتي بود،كه پيش از اختراع خط به كار مي رفت. با انضمام روش هاي پيشرفته ارتباطات به روش هاي سابق، نويسنده به مهمترين عامل در تبليغات، تبديل شد.
درواقع تبليغات براساس نيازهاي جامعه و كشورها در طول زمان رشد و تغيير كرده است. تبليغ كنندگان در هم خواني با نيازهاي جامعه در ترويج كالاها و خدمات درگير شده اند. سيرتكاملي تبليغات مراحل مختلفي را طي نموده است كه مي توان آن را به پنج مرحله تقسيم نمود.
كه اين مراحل به ترتيب عبارتند از : تبليغات نخستين، تبليغات چاپي اوليه، توسعه تبليغات مدرن، پيدايش موسسه هاي تبليغاتي مدرن و استفاده از ابزارهاي تبليغاتي الكترونيك.
تبليغات نخستين :
تبليغات نخستين به سه شكل جارچي ها، كتيبه ها و نشان هاي تجاري صورت مي گرفت. جارچي ها افرادي بودند كه در شهرها اخبار مربوط به پادشاهان يا تجار را جار مي زدند. گفتار و كلمات رسانه مناسبي براي تبليغات بودند. از كتيبه ها و لوح هاي اعلان براي تبليغ محصولات خاص و انتشار پيام ها و اخبار استفاده مي شد. نشانه هاي تجاري جهت شناسايي محصولات با كيفيت استفاده مي شد و اصناف از محصولات با نشان تجاري معين حمايت قانوني مي كردند. اعضاي غير عضو كه از نشان هاي تجاري به طور غير قانوني استفاده مي كردند، مجازات مي شدند. توليدكنندگان و بازاريابان از اين نشان هاي تجاري به عنوان دارايي محصولات شان بهره مي بردند.(حسنقلي پور و ديگران ،15:1388)
تبليغات چاپي اوليه :
در سال 1473 اولين نسخه هاي چاپي تبليغات در انگلستان منتشر شد، زماني كه ويليام كاكستون7 اولين
اعلاميه را بين خريداران بالقوه پخش كرد. در سال 1622 اولين روزنامه انگليسي با نام «اخبار هفتگي»8 توسط نيكلاس بورن و توماس آرچر9 منتشر شد. در اين زمانه رسانه چاپي به ابزار مناسبي براي رشد و توسعه تبليغات تبديل شده بود. در سال 1652 اولين تبليغ براي شكلات و در سال 1657 براي قهوه انتشار يافت. در سال 1710 تبليغات رقابتي براي نخستين بار ظهور كرد. اين تبليغات تلاش مي كردند تا خوانندگان را متقاعد سازند كه محصولات دارويي از قيمت و كيفيت مناسبي برخوردارند. در سال 1929 تبليغات وارد عرصه جديد در ايالات متحده آمريكا شد. زماني كه بنجامين فرانكلين10 ، كه پدر تبليغات شناخته مي شود، «مجله پنسيلوانيا»11 را منتشر كرد كه در آن تبليغات انواع نوشابه ها ، شكلات و بسياري از محصولات ديگر تبليغ مي شد. فرانكلين تبليغات روزنامه اي را ابداع كرد و آن را توسعه داد. (همان : 16)
پيدايش تبليغات نوين :
توسعه اقتصادي- اجتماعي جوامع تأثير شگرفي بر رشد تبليغات نوين داشت .تبليغ كنندگان آمريكايي و انگليسي شكل مدرني از تبليغات را به وجود آوردند. انقلاب صنعتي، توسعه ارتباطات و سيستم هاي حمل و نقل، ارتقاي آموزش و رشد روزنامه ها و مجلات موجب توسعه تبليغات گرديد. اختراع موتور بخار، چرخ هاي توسعه و توليد انبوه را به گردش درآورد. توليد انبوه باعث فعاليت هاي بازاريابي گسترده اي گرديدكه تبليغات جوهره اساسي آن بود. در اين بين توسعه ارتباطات نيز باعث رشد تبليغات و رسانه هاي تبليغاتي گشت . محصولات جديد از طريق روزنامه ها و ساير رسانه هاي ارتباطي تبليغ مي شدند. توسعه و مدرن شدن خط هاي راه آهن، جاده ها، خطوط هوايي و آبي توسعه اقتصادي را تسهيل كردند،كه حمل و انتقال محصولات را به ساير بازارها امكان پذير ساخت، كه براي فروش محصولات در اين بازارها به اشكال اثربخش تبليغات نياز بود.(همان :16)
در واقع تبليغات طي گذر زمان تغييرات زيادي داشته و متناسب با پيشرفت هاي هر دوره ويژگي هاي خاص خود را دارا بوده است . امروزه با پيشرفت هاي شگرف در عرصه فناوري هاي ارتباطي و اطلاعاتي شاهد به وجود آمدن شكلهاي جديدي از تبليغات هستيم كه طيف متنوعي از اشكال گوناگون تبليغات را از تبليغات بر روي تابلوهاي كامپيوتري گرفته تا تبليغات از طريق گوشي هاي موبايل، تبليغات اينتراكتيو و تبليغات در شبكه جهاني اينترنت شامل مي شود. در حال حاضر حجم بالايي از تبليغات در فناوري هاي ارتباطي نوين و به ويژه اينترنت مورد استفاده قرار مي گيرد. يك نمونه از اين نوع تبليغات استفاده از آگهي هاي هوشمندانه به منظور جلب توجه مخاطبان است .
از ديگر اشكال تبليغات نوين مي توان به شيوه متعامل و اينتراكتيو اشاره كرد كه ايجاد يك رابطه متقابل مصرف كننده و شركت تبليغاتي مي كند و تبليغات براي هر كس متناسب با سطح سواد، درآمد و نياز متغير خواهد بود.
شيوه ديگر، تبليغات از طريق بنر است. بنر پيام فعالي است كه به شكلي هنري شامل : تصاوير و متن هاي ثابت و متحرك روي صفحه هاي وب ظاهر مي شود و بينندگان را به سايت هاي آگهي دهندن هدايت مي كند. بنرها به دليل هزينه كم در طراحي و پست از متداول ترين اشكال تبليغات اينترنتي به شمار مي آيند و انواع گوناگوني دارند كه از جمله آنها مي توان به بنرهاي ثابت، بنرهاي انيميشن دار(بنرهاي پويا) وبنرهاي تعاملي اشاره كرد.
شكل جديدي از تبليغات نيز توسط شبكه هاي تلويزيوني كابلي به شكلي هوشمندانه در اختيار بينندگان قرار مي گيرد. به عنوان مثال در هنگام پخش يك فيلم سينمايي با مضمون فلسفي، هيچگاه نوشابه يا خوراكي تبليغ نمي شود. از يك برنامه اي كه مورد علاقه بيننده است استفاده مي شود تا محصولات مرتبط با همان علاقه نيز به بيننده معرفي شوند. به عبارت ديگر رابطه منطقي ميان تبليغ و برنامه وجود دارد.
استفاده از تابلوها يا صفحات الكترونيكي بزرگ برروي وسايل نقليه از جمله اتوبوس ها نيز از شيوه هاي جديد تبليغات محسوب مي شوند كه در كشورهايي چون ژاپن، آمريكا، هنگ كنگ و… به تبليغ يا اطلاع رساني مشغولند.
نوع جديد ديگري از تبليغات ارسال پيام بر روي تلفن همراه است. به دليل نزديك بودن و در دسترس بودن هميشگي تلفن همراه در نزد صاحبان آنها، شانس ديدن و پسنديدن محصولات تبليغاتي را به شدت بالا مي برد. بزودي پژوهشگران ژاپني تبليغات رسانه اي جديدي را به نام «باران اطلاعات» به جهان عرضه خواهند كرد. شبكه خبري بي . بي .سي در آخرين گزارش هاي خود اعلام كرد محققان آزمايش ژاپني «سايبرسالوشن» تا چند سال ديگر پروژكتورهايي را اختراع مي كنند كه در نقاطي خاص باران هاي اطلاعاتي توليد خواهند كرد. قطره هاي باراني در اثر برخورد با زمين حركت هاي مواج توليد مي كنند و همچنين اگر مردم وارد اين منطقه باراني شوند، مي توانند آگهي ها را از طريق قطره هايي كه روي دست آنها مي افتد، ببينند.
به اعتقاد «يوكوايشي» از پژوهشگران اين پروژه، تبليغاتي كه روي دست مصرف كننده ظاهر مي شودمي تواند او را متقاعد كند كه اين پيام



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید