دانلود پایان نامه

دستور می دهد ماده گاوی را ذبح کنید ، گفتند آیا ما را مسخره می کنی ؟ ( موسی گفت ) به خدا پناه می برم از این که از جاهلان باشم. »
قوم موسی پس از شنیدن این سخن که « خداوند به شما دستور می دهد گاو ماده ای را ذبح کنید » ایا ما را مسخره می کنی ؟
و به این ترتیب پیامبر بزرگ خدا را متهم به سخریه نمودنند ، این گونه تعبیرات همه دلیل بر جهل و نادانی ، خودخواهی و لجاجت آن ها می باشد. این است که می بینیم موسی ( ع ) در پاسخ خود بیان می دارد که مسخره کردن کار انسان های جاهل است و طبیعی است که هرگز چنین کارهایی سخیفی در شأن او که پیامبر خدا و صاحب رسالت و وحی الهی است ، نمی باشد.
پنج ) نهادن هر چیزی بر غیر جای خود
از حضرت علی ( ع ) درخواست کردنند عاقل را به ما بشناسان. پاسخ فرمود : « هو الذی یضع الشیء مواضعه »
« خردمند آن است که هر چیزی را در جای خود می نهد. »
سپس گفتند که جاهل را نیز تعریف کن. حضرت فرمود : « قد فعلت » این کار را کردم.
یعنی با معرفی خردمند ، جاهل را نیز شناساندم ، زیرا « جاهل » در مقابل « عاقل » قرار دارد ، پس جاهل کسی است که هر چیزی را در جای خود نمی گذارد.
شش ) پرستش معبودان دروغین
هیچ انسان فهمیده و عاقلی به خود اجازه نمی دهد که در برابر بت ها سجده کند یا چیزی را در وقت سجده و عبادت ، با ذات الهی شریک بداند ؛ اما انسان های جاهل چنین نیستند. آن ها نه تنها از پرستش معبود واقعی سر باز می زنند ، بلکه از دیگران نیز می خواهند هم چون آنان به پرستش معبودان دروغین روی آورند.
در سوره مبارکه « زمر » به این اصل اشاره دارد و می فرماید »
« قل افعیر الله تامرونی اعبد ایها الجاهلون »
آیا به من دستور می دهید که غیر خدا را عبادت کنم ای جاهلان ؟

این سخن مخصوصاً با توجه به این که کفار و مشرکان گاهی از پیامبر ( ص ) می خواستند که خدایان آن ها را احترام و پرستش کند ، با صراحت اعلام می دارد که مشرکان جاهل از رسول اکرم ( ص ) می خواستند ، به پرستش بت ها روی آورد.
تفسیر نمونه معتقد است که مفهوم این آیه این است که بت پرستان عموماً مردمی جاهلی اند. و نه تنها نسبت به پروردگار جهل دارند ، که مقام والای انسانی خود را نشناخته و لگدمال می کنند.
« علامه طباطبایی می فرماید خطاب به جهل در آیه فوق ( ایها الجاهلون ) برای اشاره به این مطلب است که امر شما به پرستش غیر خدا در حالی که دلائل روشن و براهین متقن را پیرامون یگانگی خدا می بینید ، این نیست مگر از جهل و نادانی شما. »
هفتم ) فراموش کردن نعمت های الهی
اما سجاد ( ع ) در دعای نورانی و زمزمه های عارفانه خود خطاب به پروردگار عالمیان چنین عرضه می دارد.
« ولا تحزنی یوم تبعثنی للقائک ، ولا تفضحنی بین یدی اولیائک و لا تنسی ذکرک و لا تذهب عنی شکرک ، بل الزمینه فی احوال السهو عند غفلات الجاهلین لا لائک و او زعنی ان اثنی بما لیتنیه و اعترف بما اسدیته الی »
« روزی که مرا برای دیدار خود ( حساب و بازرسی ) برانگیزی ، خوار و شرمنده نکن. و در جلو دوستانت رسوایم مگردان و یاد خود را از یادم مبر و شکر و سپاس خود را از من زایل مکن. بلکه آن را در حالات فراموشی هنگام فراموشی های نادانان به نعمت هایت همیشه با من قرار ده ، و به من الهام کن که بر آنچه مرا اعطا کرده ای ستایش نمایم و به آنچه به من نیکویی نموده ای اقرار کنم. »
امام ( ع ) در قالب این جملات نورانی به این نکته اشاره دارد که زمانی فرا می رسد که نادانان و جاهلان نعمت های بسیار متنوع و نامحدود الهی را فراموشی می کنند. در حالتی که به هر طرف خود ، توجه کنند ، الطاف الهی را مشاهده می کنند و غرق در نعمت اند ، اما به آن ها توجه ندارند. در واقع پرده ظلمانی جهل بردیدگان آن ها کشیده می شود و حقیقت را درک نمی کنند.
در این گفتار به ویژگی های جاهلان از دیدگاه قرآن و سنت پرداختیم و توانستیم هفت ویژگی از منابع اسلامی استخراج کنیم در حالی که این ویژگی ها بسیار زیاد است که در ادامه می توان هشت لجوج بودن نه هرزه گویی ده اهل افراط و تفریط بودن ( اسلام و این آیه اشاره به میانه روی دارد ) یازده بد گمانی به پروردگار دوازده اهل فساد بودن و غیره را نام برد ، اما محدودیت پایان نامه ما را از تفصیل بیش تر باز می دارد.
5 – 2 – 2 – گفتار پنجم – آثار و پیامد های جهل و راه های عملی جهل زدایی
هدف من در این گفتار بررسی پیامدهای مخرب جهل است. پیامدهای مهلکی که به جان فرد و اجتماع را مورد تهدید قرار می دهد. و برای شخص و جامعه ، خطرات غیر قابل جبران را موجب می شود.
در این جا مبحث فوق را از دو زاویه و از دو منظر آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی مورد بحث قرار می دهیم.
الف ) « آثار و پامدهای فردی جهل » :
یک ) خواری در جامعه : امیر مومنان علی ( ع ) می فرماید :
« اذا ارذل الله عبداً حظر علیه العلم »
« هرگاه خدا بخواهد بنده ای را خوار کند ، دانش را از او دور می کند. »
آری ، علم موجب عزت انسان در جامعه است. انسان های اهل علم معمولاً در جامعه خود ، دارای موقعیت و شأنی در خور توجه می باشند ؛ و بالعکس انسان های نادان و کم مایه نمی توانند جایگاه رفیعی در جامعه خود داشته باشند.
در این روایت شریف ، از وجود رابطه تنگاتنگ میان جهل و خواری خبر داده شده به گونه ای که اگر جهل بود ، خواری نیز همراه و همزاد او خواهد بود.
نتیجه سخن این که آثار سوء جهل و جهالت ، خود فرد را در برمی گیرد و موجب خواری و زبونی او در میان مردم خواهد شد.
دو ) در معرض سقوط قرار گرفتن
حضرت علی بن ابی طالب ( ع ) در کلام گهربار خود اشاره می کنند که :
« عباد الله لا ترکنوا الی جهالتکم و لا تنقادوا لا هوائکم فان النازل بهذا المنزل نازل بشفا جرف مار ، ینقل الردی علی فلهر من موضع الی موضع »
« ای بندگان خدا ، به نادانی های خود تکیه نکنید و تسلیم هوای نفس خویش نباشید که چنین کسی بر لبه پرتگاه است ، و بار سنگین هلاکت و فساد را بر دوش می کشد و از جائی به جای دیگر می رود. »
« ابن ابی الحدید می نویسد که حضرت امیر ( ع ) در این جمله مردم را از اطلاعت هوای نفس و تبعیت از جهلشان برحذر می دارد و تصریح می کند که چنین شخصی هلاکت و تباهی را در پشت خود حمل کرده ؛ به هر جا می رود آن را نیز به دنبال خود می برد و پس از رأی فاسدی ، به دنبالش رأی فاسد دیگری اظهار می کند و خود را به پرتگاه نیستی می کشاند. »
سه ) پشیمانی در کردار و گفتار
در سوره مبارکه ملک هنگامی که کافران را وارد جهنم می کنند ، از زمان آن ها نقل می کند و می فرماید :
« و قالوا لوکنا نسمع او نعقل ما کنّا فی اصحاب السعیر »
« و می گویند : اگر ما گوش شنوا داشتیم با تعقل می کردیم ، جزء دوزخیان نبودیم. »
در این آیه ضمن بیان سرنوشت وحشتناک دوزخیان ، انگشت روی علت اصلی بدبختی آن ها گذارده شده است ، می فرماید : از یک سو خداوند گوش شنوا و عقل و هوش داده است و از سوی دیگر پیامبرانش را با دلیل روشن فرستاد.
اگر این دو با هم ضمیمه شوند ، سعادت انسان تأمین است ولی هنگامی که انسان گوش دارد اما با آن نمی شنود ، چشم دارد و نمی بیند و عقل دارد اما نمی اندیشد ، اگرچه تمام پیامبران الهی و کتب آسمانی به سراغ او آیند اثری ندارد.
علامه طباطبایی می فرماید :
« مراد از سمع ، استجابت دعوت پیامبران است و این ک
ه باید سخن و یضاع آن ها را می پذیرفتند و عمل می کردنند. »
هم چنین مراد از عقل ، التزام به مقتضای آن هدایت هایی است که عقل به آن ها می نمود و به آن ها می گفت که باید در برابر خداوند خاضع و مطیع بود.
خلاصه این که طبق این آیه شریفه ، مجرمان ندامت و پشیمانی خود را ، معلول به کار نبستن عقل و اندیشه خود بیان می کنند و اضهار می دارند که اگر به رسول ظاهری ( پیامبران ) و به رسول باطنی ( عقل ) در کارهایمان توجه و تمسک داشتیم ، نتیجه تلخ آتش جهنم را در پی نداشت.
چهار ) کاهش ثواب اعمال :
شاخصه بسیار مهمی که می توان از آثار سوء فردی جهل برشمرد ، مسئله ناچیز بودن اعمال شخص جاهل است. بر اساس روایات اسلامی ثواب و پاداش اعمال انسان بر اساس میزان عقل و معرفت اوست. روایات در این زمینه فراوان است.
الف ) « سلیمان دیلمی گوید ، به امام صادق عرض کردم فلانی در عبادت و دیانت و فضیلت چنین و چنان است ، فرمود : عقلش چگونه است ؟ گفتم نمی دانم ، فرمود :: پاداش به اندازه عقل اوست. »
ب ) امام جعفر صادق ( ع ) از رسول خدا ( ص ) نقل می کند که حضرت فرمود :
« اذا رایتم الرجل کثیر الصلاه ، کثیر الصیام فلا تباهوا به حتی تنظر و کیف عقله »
« چون مردی را پر نماز و روزه دیدید به او مباهات نکنید تا بنگرید عقلش چگونه است. »
از روایات فوق به خوبی استفاده می شود که میان ثواب اعمال و خدا آگاهی و معرفت ، رابطه ای تنگاتنگ وجود دارد.
به عنوان مثال اگر یک عالم و یک جاهل هر دو برخیزند و وضو بگیرند و رو به قبله ایستاده و یک نماز دو رکعتی بخوانند ، ثواب عمل عالم بالاتر و افضل است بر عمل جاهل ، چرا که عالم با علم و معرفت و شناخت و اندیشه این عمل را انجام می دهد اما شخص جاهل چنین شناختی از فعل خود ندارد و این تفاوت اساسی است که میان عالم و جاهل وجود دارد.
ب ) « اثرات و پیامدهای اجتماعی جهل » :
در بعد اجتماعی نیز برای جهل پیامدهای سوء و زیانبار فراوانی که به مراتب بدتر و شدیدتر از پیامدهای فردی آن می باشد مطرح است که به پاره ای از آن ها اشاره می کنیم :
یک ) بروز دشمنی ها : نادانی خطرناک ترین امراض است و می تواند مولّد سایر بیماری ها باشد. نزاع های جاری بین انسان ها و اقوام و ملل جهان از قدیم الایام وجود داشته است. چه بسیار خون هایی که در اثر جنگ ها و مناقشات بر زمین ریخته شده و چه فلاکت ها و رنج هایی که بشریت در این میان متحمل نشده است.به راستی علت این همه ظلم و تعدی و به جان هم نوع خود افتادن چه می تواند باشد ؟
جواب روشن است ، برای این که به هواهای نفسانی خود پاسخ دهند و از منافع مادی جهان ، بیش تر بهره مند شوند.
سوال مهمی که در این جا مطرح است این است که ایا این گونه اندیشیدن عین جهل نیست ؟
ما معتقدیم که در واقع ریشه اصلی این همه دشمنی ها در واقع جهل و نادانی است.


برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید
رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

و در واقع جهالت ها و حماقت ها ، دنیای زیبای زندگی را به لجنزاری متعفن تبدیل کرده است که جای نفس کشیدن در آن برای انسان های حقیقت جو باقی نگذاشته است.
همان طور که گفتیم یکی از آثار سوء اجتماعی جهل ، ایجاد دشمنی ها و دامن زدن به آن می باشد و در پی این دشمنی هاست که بشر در طول قرون متمادی به صورت فرسایشی عمل کرده است و توان اعجاب انگیز خود را در مسیر باطل به کار گرفته است و جز رنج و محنت چیزی عاید او نگشته است.
دو ) نافع نبودن به حال دیگران
هم نشینی با افراد نیک کردار و نیک سرشت می تواند در رشد و تکامل روحی و معنوی انسان موثر باشد ، اما در ارتباط با انسان جاهل دقیقاً این تاثیر نسبت عکس به خود می گیرد ، به گونه ای که در اثر نشست و برخاست و مراوده با انسان جاهل ، اخلاق ذمیمه او نیز به انسان سرایت کرده و اثرات اخلاقی زیان باری را در پی خواهد داشت.
تا آن جایی که حضرت علی ( ع ) در پند و اندرز به فرزندش امام حسن مجتبی ( ع ) می فرماید :
« یا بنی ایاک و مصادقه الاحمق فانه یرید ان ینفعک فیضرک »

« پسرم از دوستی با احمق بپرهیز ، چرا که می خواهد به تو نفعی برساند اما دچار زیانت می کند. »
شاید بشود گفت ، در راستای همین کلام و توصیه امیر مومنان ( ع ) است که شاعر پر آوازه ایران یعنی ناصر خسرو گفته است :
چه خوش گفت آن خردمند سخندان که روی از صحبت نادان بگردان
درخت انس نادان برنیارد حضورش جز که دردسِر نیارد
سه ) بروز فساد در جامعه
همان گونه که عالِمِ فاسد می تواند عالم را فاسد کند ، انسان جاهل نیز می تواند عالَمَی را گرفتار جهل خود نماید.
حضرت علی ( ع ) در طی نامه ای به معاویه می نویسد « ای معاویه ! گروهی بسیار از مردم را به هلاکت کشاندی و با گمراهی خویش فریبشان دادی و در موج سرکشی دریای جهالت خود غرقشان کردی که تاریکی ها آن ها را فرا گرفته و در موج انواع شبهات غوطه ور گردیدند ، از راه حق به بیراهه افتادنند و به دوران جاهلیت گذشتگان روی آوردنند و به ویژگی های جاهلی خاندانشان نازیدند.
ای معاویه ! در کارهای خود از خدا بترس و اختیارات را از کف شیطان درآور که دنیا از تو بریده و آخرت به تو نزدیک شده است. »
در این گفتار به بررسی گوشه ای از پیامدهای مخرب فردی و اجتماعی جهل پرداختیم ، بر تک تک افراد و جامعه بشری است که به فکر ریشه کنی و زدودن اثرات این بیماری برآیند و جامعه خود را از مواجه شدن با پیامدهای سوء آن برهانند.
« راه های عملی جهل زدایی »
یک ) تحقیق و تبیین :
یکی از راه های زدودن جهل ، تحقیق و تبیین است :
« یا ایها الذین آمنوا انحاءکم فاسق بنبا فتبینوا انتصیبوا قوماً بجهاله فتصبحوا علی ما فعلتم نادمین »
« ای کسانی که ایمان آورده اید ! اگر شخصی فاسقی خبری برای شما بیاورد ، درباره آن تحقیق کنید ، مبادا به گروهی از روی نادانی آسیب برسانید و از کرده خودپشیمان شوید. »
این که در آیه شریفه دستور به تحقیق و بررسی خبر فاسق را به عدم ضرر رساندن به برخی افراد تعلیل نموده ، لازمه این امر در حقیقت ، رفع جهالت است.
دو ) پرسش از اهل ذکر
« و ما ارسلنا من قبلک الا رجالا نوحی الیهم فسئلوا اهلا لذکر انکنتم لا تعلمون »
« و پیش از تو ، جز مردانی که به آن ها وحی می کردیم ، نفرستادیم ! اگر نمی دانید ، از آگاهان بپرسید. »
درست است که طبق احادیث و آیات دیگر ، مراد از اهل ذکر ائمه اطهار می باشند ، اما این اختصاص با عمومیت آیه منافات ندارد. به این که اهل بیت ( ع ) مصداق اتم و اکمل باشند.
بنابراین پرسش از اهل خبره برای جاهل ، به حکم عقل بوده و رجوع جاهل به عالم در حقیقت ، ارشاد به حکم عقلی است.
سه ) بصیرت و بینش
یکی دیگر از راه هایی که برای مقابله با جهل و جهالت می توان از قرآن کریم استخراج کرد ، کسب بینش و بصیرت می باشد ؛ چرا که ثمره عدم بینش ، جهل و نادانی است :
« و مثل الذین کفروا کمثل الذی ینعق بما لا یسمع الا دعاء و یداء صم بکم عمی فهم لا یعلقون »
« مثل ( تو در دعوت ) کافران ، بسان کسانی است که ( گوسفندان و حیوانات را برای نجات از چنگال خطر ) صدا می زند ، ولی آن ها چیزی جز سر و صدا نمی شنوند ( و حقیقت و مفهوم گفتار او را درک نمی کنند. این کافران ، در واقع ) کر و لال و نابینا هستند از این رو چیزی نمی فهمند. »
منظور از کری ، گنگی و کوری در این جا بُعد معنوی و روحانی است که همان بینش و بصیرت بوده که نتیجه آن ، منتفی شدن عقل و عدم تمییز و تشخیص خواهد بود ، و راه درمان این جهالت ، کسب بینش و بصیرت است.
چهار ) تمسک و استعانت از خدای متعال :
تمسک و استعانت از پروردگار می تواند یکی از راه های علاج جهل باشد. قرآن کریم در جریان داستان حضرت یوسف ( ع ) از زبان آن حضرت بیان می کند.
« قال رب السجن احب الی مما یدعوننی الیه تصرف عنی کیدهن اصب الیهن و اکن من الجاهلین »
از آن جایی که حضرت یوسف ( ع ) می داند که در همه حال مخصوصاً در مواقع بحرانی جز به اتکا لطف پروردگار ، راه نجاتی نیست ، خودش را با این سخن به خدا می سپارد و از او کمک می خواهد و می فرماید :
« خداوندا من به خاطر رعایت فرمان تو و حفظ و پاکدامنی خویش از آن زندان وحشتناک استقبال می کنم و می فرماید : خدایا کمکم فرما ، نیرویم بخش ، بر قدرت عقل و ایمان و تقوایم بیفزا تا بر این وسوسه های شیطانی پیروز گردم و از جاهلان نباشم. »
و


پاسخی بگذارید